درختان زینتی در فضای سبز

   موز زینتی                       musa ensete

 افرای سیاه یا افرا زبان گنجشکی           Acer negundo

  انار

این گیاه بومی آسیای مرکزی و غربی است و هزاران سال است که از زیر

کشت درآمده است.




انار به صورت درخت یا درختچه ای است با گل های کامل که متعلق است به

تیره punicaceae. نام علمی این گیاه punica granatam است.

شاخه های انار میتوانند سرمای حدود 12 سانتی متر را بپذیرد و گلها نیز

چون حدود دو ماه بعد از شروع فصل رش باز میشوند معمولا از آسیب سرما

مصون هستند.

نیاز سرمایی انار بسیار کم است و با 200 تا 400 ساعت دمای کمتر از 7

درجه سانتی گراد برآورده میشود.

این گیاه برای رسانیدن کامل میوه نیاز به تابستانهای بسیار گرم دارد.




ریشه های انار تا عمق 5/1 متری زمین نفوذ میکنند و برای بهترین رشد

احتیاج به خاکی با زهکشی خوب و بافت متوسط رسی دارند.

انار در برابر کم آبی بسیار پایدار است و میتوان آنرا به صورت دیم هم پرورش

داد ولی آبیاری مرتب در بالا بردن میزان و کیفیت محصول نقش مهم داد.




گل های انار از سن 3-4 سالگی به بعد به صورت انتهایی بر روی سیخک

هایی به طول 20/1 سانتیمتر پدیدار میشوند.

در هرسال گل ها 40-60 روز پس از آغاز فصل رشد در 4-3 سری به فواصل

15-10 روز بوجود می آیند.

گل ها را میتوان به 2 دسته میوه زا که تبدیل به میوه میشوند و نا میوه زا که

ریزش مینمایند تقسیم کرد.

برای تولید میوه انجام گرده افشانی که احتمالا توسط باد و حشرات انجام

میشوند ضروری است.

فاصله کشت بر حسب رقم و نوع خاک 6-4 متر است و در هر هکتار تا 30

تن محصول تولید میشود.

درخت انار به دو صورت هرس میشود: یکی هرس شکل و دیگری هرس

بهره برداری. که هرس بهره برداری را هرس سبز نیز مینامند.


از آفات مهم انار:

1- شته انار میباشد که باعث ریزش گل ها و میوه های جوان میشود.

ترشح شیره از درخت از نشانه های بارز حمله این آفت است.


2- كرم گلوگاه انار يكي از مخرب ترين آفات محصول صادراتي انار به شمار

ميرود كه با روشهاي سمپاشي معمول قابل كنترل نيست؛ اما با استفاده

از پرتوهاي انرژي هسته اي مي توان اين آفت را كنترل كرد.

انرژی هسته اي به دو روش استفاده مستقيم از پرتو و رهاسازي حشرات

عقيم در طبيعت، مي تواند در كنترل آفات بخش كشاورزي مورد استفاده

قرار گيرد.

روش پرتودهي مستقيم از طريق كشتن آفات و حشرات مي تواند مفيد واقع

شود، به طوري كه براي محصولات انباري، اين پرتوها به محصولات بسته

بندي شده تابانيده مي شود؛

اما در روش غيرمستقيم- كه بيشتر براي آفات باغ و مزرعه كاربرد دارد- پس از

جمع آوري و تكثير حشرات با استفاده از اين پرتوها، اقدام به عقيم سازي

حشرات شده و سپس در طبيعت رهاسازي مي شوند، بدين طريق در طي

چند دوره، نسل حشرات زيان آور منقرض مي شود.


3- شپشک آرد آلود جنوب يکي از آفات بالقوه درختان ميوه نظیر انار محسوب

و خسارات زيادي به محصولات وارد مي آورد. مبارزه شيميايي با اين آفت نه

تنها تاثير مثبتي در کنترل آن ندارد ، بلکه با از بين بردن انگلها و شکاريهاي

طبيعي ، موجب افزايش تراکم جمعيت آفت و نيزافزايش ميزان خسارت آن

مي شود. با توجه به اين نکته مطالعه بيولوژي شپشک آرد آلود جنوب

N.riridis و امکان استفاده از کفشدوزکها در کنترل جمعيت آفت، ميتواند در

انتخاب روش و زمان مناسب مبارزه موثر واقع گردد

  پرتقال

کشمش                              

                                  فندق

پيشينه

فندق بومي اروپا ، آسياي صغير و قفقاز است پرورش درخت فندق از زمان هاي قديم معمول بوده ئ كشت آن در اروپا ا زقرن چهاردهم ميلادي رو به توسعه گذاشته و به تدريج در ممالك اطراف حوزه مديترانه متداول شده است. پرورشاين درخت به صورت ثاغ در ايتاليا و با كاشت شش رقم در سال 1671ميلادي شروع شده است. در سال 1912 رقم هاي ديگري در انگلستان شناخته شده اند.

براساس مدارك موجود در كتاب هاي خطي چيني ، پيشينه فندق را تا 5000 سال پيش مي دانند. رومي ها و يوناني ها فندق را براي درمان استفاده مي كرده اند و ارزش غذايي آنرا مي دانسته اند.

كشت درخت فندق در ايران از زمان هاي بسيار قديم متداول بوده و پيدايش آنرا از نظر گياهشناسي به عصر نيوليتيك زمين شناسي نسبت مي دهند ولي تاريخ دقيق كشت آن مشخص نيست. دكتر پرويز نيلوفري استاد معاصر دانشكده منابع طبيعي دانشگاه تهران بر اين باور است كه در دوران داريوش هخامنشي براي اولين بار از گياه فندق يا  "پنت " نام برده شده است. اكنون درخت فندق د رجنگل هاي ارسباران ، آستارا ، طوالش ، دينو چال ، طارم ، زنجان و همچنين در جنگل هاي گلي داغ گرگان به صورت خودرو ديده مي شود. رقم بومي Corylus avellana در گرگان ، رودبار الموت ، اشكورات ، طارم زنجان و ارتفاعات فلات مركزي بين قم و كاشان تا دليجان و يزد در ارتفاع 2000 تا 2300 متري ديده مي شود. گونه ديگري از فندق بنام Corylus colurna در اروپاي جنوب شرقي ، قفقاز و تركيه ونيز در لاهيجان و ارتفاعات آستارا ديده مي شود.

طبقه بندي گياهي

فندق درختچه اي از خانواده Betulaceac وازجنس Corylus است. گونه هاي وحشي آن در مناطق معتدله ژاپن ، چين ، تركيه ، هند و اروپا تا شمال امريكا يافت ميشود تا كنون 25 نوع گونه فندق در دنيا شناسايي شده است.

در بين گونه هاي مختلف فندق اختلافهايي از نظر مشخصات گياهشناسي وجود دارد.در گونه هاي Corylus colurna  و C.chinensis  درخت داراي محور اصلي است ، در حالي كه گونه هاي ديگر به صورت درختچه يا بوته هاي بزرگ هستند. درختچه داراي شاخه هاي زيادي هستند و به وسيله پا جوش ازدياد مي شوند. تمام گونه هاي فندق خزان كننده هستند ولي د رمناطق داراي زمستان هاي ملايم ، در برخي گونه ها برگها در روي شاخه ها باقي مي ماند. درختان فندق مانند درختان ديگر بلند نيستند ولي در صورت حاصلخيز بودن خاك درختها ممكن است بيشتر رشد كرده و ارتفاع آنها به 10 تا15 متر نيز برسد.

گياهان اين جنس يك پايه بوده و گلهاي يك جنسي توليد مي كنند. گلهاي فندق در نتيجه رشد شاتونهاي نر در روي شاخه هاي كوچك بدون برگ و نيز د رنتيجه آزاد شدن مقدار زيادي گرده به وضوح قابل رؤيت مي شوند.

در زمان ظهور پوست سبز كه ميوه ها را فرا مي گيرد اختلافهايي وجود دارد. اين اختلافها معمولاً در تشخيص گونه ها و ارقام فندق مفيد هستند. پوست ميوه در گونه ‍C.americana  و

Corylus avellana  كوتاه بوده و موجب مي شود ميوه ها پس از رسيدن به راحتي بريزند. اين گونه ها را اصطلاحاً گونه هاي پوست آزاد مي نامند كه براي برداشت زود هنگام مناسب هستند ، در حالي كه پوست C.colurna خيلي كلفت تر بوده و به طور عميقي در داخل لبهاي نيزه مانند چنگال شده است. پس از خشك شدن ،لبها برگشته و خوشه اي از پوستها شبيه يك كاكتوس خاردار بوجود مي آيد. پوست C.chinensis بطور محكمي ميوه فندق را دربرگرفته و برگچه هاي لب شده (يعني برگچه هايي كه با شيار چند قسمت شده اند) برگشته و داراي انشعابات زيادي مي گردد. پوست برخي گونه ها مثل C.ferox و ‍‍‍C.tibetica پوشيده از خارهاي زياد بوده و ‍C.maxima داراي پوست بلند است. همين طور پوست C.cornuta بطور قابل ملاحظه اي در قسمت بالايي ميوه جمع شده و جدا كردن ميوه را دشوار مي كند.

ارقام

C.maxima ، C.avallana،‍C.tibetica  ، ‍C.americana ، C.cornuta ، ‍

C.chinensis ، C.heterophylla ، C.colurna ، ‍C.sieboldiana ، C.jacquemontii ، C.ferox

( پرورش فندق- بادام- گردو  ص 7تا11 )

پراكنش جغرافيايي

سرزمين هاي خاوري درياي سياه تركيه ، نواحي مجاور ساحل غربي ايتاليا از " پيمون " تا

"سيسيل" و ناحيه " لومباردي" ، جلگه ها و تپه هاي " تاراگون" در اسپانيا ، دره " ويلامت " و ايالت "ارگون" و واشنگتن آمريكا وناحيه اي در غرب كشور چك بنام "بوهميا".

امروزه كشت فندق در روسيه ، انگلستان و جزيره قبرس نيز گسترش يافته است و جنس Corylus به صورت وحشي ، بخش هاي وسيعي از جنگل هاي اين كشورها را مي پوشاند. در ايران رقم هاي خودرو در جنگل هاي مناطق شمالي بين آستارا و اردبيل و دره اهر و به صورت دست كاشت در مسير رودخانه شاهرود ، زنجان ، دامنه هاي كوه هاي الموت ، قم و اشكورات گيلان ديده مي شود.

سطح زير كشت در جهان

براساس اطلاعات سازمان خواربار كشاورزي جهاني در سال 1997 سطح زير كشت فندق در جهان 461340 هكتار بوده است كه نسبت به سال گذشته حدود يك درصد افزايش داشته از سال 1988 تا 1997 در يك دوره ده ساله سطح زير كشت فندق جهان متغيير بوده است.

در اين دوره كمترين ميزان سطح زير كشت با 424782 هكتار مربوط به سال 1992 و بيشترين آن با 463119 هكتار مربوط به سال 1995 بوده است. در آغاز دوره مورد بررسي (سال پايه )سطح زير كشت فندق جهان 452403 هكتار بوده كه در سال 1997به 461340هكتاررسيده است و افزايشي برابر 2 درصد را نشان مي دهد.

دربين كشورهاي جهان ، تركيه با دارا بودن 327 هزار هكتار اراضي زير كشت فندق به تنهايي 71درصد از كل اراضي زير كشت فندق جهان را به خود اختصاص داده ومقام اول را دارا است. پس از آن ايتاليا با 69 هزار ، اسپانيا با 29 هزار و آمريكا با 11 هزار هكتار به ترتيب مقام هاي دوم تا چهارم را به خود اختصاص مي دهند. ايران با 9660 هكتار اراضي زير كشت فندق 1/2 درصد از كل زمين هاي زير كشت فندق جهان را در اختيار دارد و مقام پنجم را از نظر سطح زير كشت فندق در جهان دارا ست.

سطح زير كشت فندق در ايران

بر اساس آخرين اطلاعات موجود ، سطح زير كشت فندق در سال زراعي 76-1375 برابر 9659 هكتار بوده كه نسبت به سال زراعي گذشته 2/4 درصد ونسبت به سال پايه حدود 201 درصد افزايش داشته است.

سطح زير كشت فندق در ده سال مورد بررسي از 3214 هكتار آغاز شده و به 9659 هكتار رسيده است. كمترين سطح زير كشت فندق در سال زراعي 67-66 (سال پايه ) بوده و اين روند از ابتداي دوره مورد بررسي سير سعودي داشته است. براساس آمار موجود در سال زراعي 76-1375 بيشترين سطح در استان گيلان با 6970 هكتار كه 2/72 درصد از سطح زير كشت فندق كشور مي باشد. پس از گيلان كه مقام اول را در سطح زير كشت دارد. استانهاي قزوين ، مازندران به ترتيب مقام هاي دوم و سوم را به خود ااختصاص داده اند . استانهاي كردستان ، خراسان ، فارس و همدان هر يك با يك هكتار كمترين سطح زير كشت فندق در كل كشور را دارند.

گيلان ، قزوين و مازندران جمعاً 7/92 درصد از سطح زير كشت فندق كل كشور را داشته و مهمترين مناطق كشت فندق به شمار مي آيند.

توليد فندق در جهان

براساس آخرين اطلاعات منتشر شده از سوي سازمان خواربار كشاورزي جهاني ، مقدار توليد فندق جهان در سال 1997 برابر 619153 تن بوده است كه نسبت به سال قبل حدود 6/0 درصد كاهش و نسبت به سال پايه ( 1988 ) 6/1 درصد افزايش داشته است.

در بين كشورهاي جهان ، ده كشور هر يك بيش از يك هزار تن فندق در سال 1997توليد كرده اند كه در بين آنها تركيه با توليد 420 هزار تن ، رتبه اول را دارا است. اين كشور به تنهايي 8/67 درصد فندق جهان را توليد مي كند. پس از تركيه ، ايتاليا با توليد 107 هزار تن دومين كشور عمده توليد كننده فندق جهان به شمار مي رود. آمريكا نيز با توليد 37 هزار تن مقام سوم جهان را داراست. ايران با توليد 11890 تن ، حدود 2 درصد از توليد فندق جهان را داراست و مقام پنجم را به خود اختصاص داده است.

در بين كشورهاي عمده توليد كننده جهان ، ميزان توليد سال 1997 نسبت به سال گذشته در كشورهاي آمريكا ، اسپانيا ، ايران ، يونان وفرانسه افزايش و در كشورهاي تركيه ، ايتاليا و آذربايجان كاهش توليد وجود داشته و در بقيه كشورها توليد ، تغييري را نشان نمي دهد.

توليد فندق درايران

در سال زراعي 76-1375 ميزان توليد فندق كشور 11886 تن است كه نسبت به سال گذشته 6/4 درصد افزايش و نسبت به سال پايه (1367) حدود 189 درصد افزايش داشته است.

ميزان توليد فندق كل كشور درده ساله مورد بررسي از 4116 تن آغاز شده و به 11886 تن رسيده است. كمترين ميزان توليد فندق در سال زراعي 68-1367 بوده كه نسبت به سال پايه 3/2 درصد كاهش داشته و بيشترين ميزان توليد در سال زراعي 73-1372 بوده است.

بر اساس آمار موجود در سال 1376 بالاترين ميزان توليد فندق كشور در استان گيلان با توليدي برابر 7915 تن مي باشد كه 6/66 درصد از توليد كل كشور را به خود اختصاص داده است و پايين ترين مقدار با يكتن از توليد فندق كل كشور مربوط به هر يك از استان هاي خراسان ، كردستان و يزد است.

ازنظر ميزان توليد پس از گيلان ، استان قزوين در مقام دوم قرار دارد كه با احتساب توليد استان هاي مازندران ، زنجان و اردبيل جمعاً 6/97 درصد از توليد فندق كل كشور را به خود اختصاص داده اند و مهمترين مناطق توليد فندق به شمار مي آيند.

عملكرد فندق در جهان

در سال 1997 بر اساس اطلاعات به دست آمده از فائو ، متوسط عملكرد فندق در جهان 1342 كيلوگرم در هكتار بوده است كه نسبت به سال قبل 4/1 درصد (19 كيلوگرم ) و نسبت به سال 1988( سال پايه ) 4/0 درصد كاهش داشته است.

در بين كشورهاي عمده توليد كننده فندق در سال 1997 كشور آمريكا با متوسط توليد 3321 كيلوگرم در هكتار بالاترين عملكرد را به خود اختصاص داده است و نسبت آن به عملكرد جهاني 5/247 درصد بالاتر است. پس از آمريكا ، فرانسه با توليد 2143 كيلوگرم در هكتار جايگاه دوم قرار دارد. كشورهاي يونان ، ايتاليا و چين نيز به ترتيب با عملكرد هاي 1880، 1554 و 1379 كيلوگرم در هكتار در رتبه هاي بعدي قرار گرفته اند كه بالاتر از عملكرد جهاني بوده است.

كشور اسپانيا با متوسط توليد 683 كيلوگرم در هكتار پايين ترين عملكرد را در بين كشورهاي عمده توليد كننده اين محصول به خود اختصاص داده است. در سال 1997 عملكرد درهكتار فندق ايران با 1231 كيلوگرم بوده كه نسبت به متوسط جهاني حدود 92 درصد بوده است .

عملکرد فندق در ایران

عملکرد در هکتار فندق کل کشور در سال زراعی 76-1375 ، 1231 کیلوگرم بوده که نسبت به سال گذشته 4/0 درصد افزایش و نسبت به سال پایه (67) حدود4درصد کاهش داشته است.

در دوره ده ساله مورد بررسی بیشترین مقدار عملکرد فندق با 1517 کیلوگرم به سال زراعی 71-1370 و کمترین آن با 1172 کیلوگرم به سال زراعی 68-1367 مربوط بوده است.

در بین استان های کشور در سال زراعی 76-1375 بالاترین تولید در واحد سطح با 3000 کیلوگرم مربوط به استان های فارس و همدان و پایین ترین آن با 500 کیلوگرم متعلق به استان یزد بوده است.

خاک

درخت فندق از جمله درختانی است که عموماً با هر خاکی سازش دارد. اما برای رشد بهتر و تولید میوه بیشتر نیاز به خاکی دارد که نیمه عمیق (بیش از 50 سانتیمتر) باشد و قدرت جذب آب بیشتری داشته باشد. مانند:

-         خاکهای رسوبی ، رسی و شنی و رسوبی شنی یا خاکهایی که به اندازه کافی رس داشته باشند.

-         خاکهای سبک ، یعنی شنی و رسی که قابلیت نفوذ آب در آنها به خوبی پیدا باشد.

-         خاکهای قلیایی با pH مختلف که با آنها سازش نسبی دارد.

-    خاکهای اسیدی با pH حدود 6 که سازش فندق در چنین خاکهایی بهتر از زمینهایی است که pH آنها از 5/7 به بالا باشد.

با آنکه میزان آهک فعال در خاک چندان ربطی به pH ندارد و درخت فندق بیش از هر درخت میوه ای با آن سازش دارد ، با این حال آزمایشهای انجام شده به منظور تعیین محدوده قدرت آهک (I.P.C) نشان داده است که باغهای فندق نباید در زمینهایی احداث شوند که میزان آهک فعال آنها از 10٪ بیشتر باشد و چون ریشه درخت فندق به خفگی در خاک نیز حساسیت دارد ، لذا کاشت آن در اراضی مرطوب ، فشرده ، رسی ، سنگین و غیر قابل نفوذ ، یا در خاکهایی که پس از بارندگی آب خیز باشند ، توصیه نمی شود.

اقلیم

با آنکه فندق در آب وهوای متفاوت سازش نسبی ، اما مطلوبی نشان داده است با این حال ،   کشت وسیع آن از نظر اقتصادی مستلزم انتخاب ارقام مناسب برای هر منطقه و رعایت دقیق تغییرات و کیفیت جوّی ، به خصوص دما ، برودت و بارندگی می باشد.

دما

چون دماهای بالا و پایین معمولاً در اغلب نقاط فندق خیز مسئله ساز است ، لذا شناخت میزان استقامت هر رقم فندق در مقابله با سرما یکی از عواملی است که باید در نظر گرفته شود.

در ارقام زود گل با بیداری زود رس مانند فرتیل دوکوتارد یا روند دوپی یه مونت ، دما نباید پایین تر از درجه های زیر باشد:

-    Cº25- به هنگام استراحت گیاه (خطر ترکیدن چوب درخت)؛

-         13 تا ºC15- (خطر یخ زدن جوانه و گلهای نر وماده تکامل نیافته)؛

-         7- تا ºC8- (خطر یخ زدن گلهای نر باز شده در آذر و دی)؛

-         3- تا ºC4- (خطر یخ زدن نو جست های جوان در فروردین و اردیبهشت )؛

 در ارقام دیر گل با بیداری دیر رس مانند مِروی دوبول ویللر و گانسل برت ، تا کنون              گزارشی  درباره میزان خسارت آنها در یخبندانهای بهاره نشده است.

بارندگی

شناخت میزان بارندگی هر محل ، خصوصاً برای ایجاد شبکه های آبیاری مدرن و نصب تاسیسات پیشرفته در سیستم های جدید الزامی است.

آب و آبیاری منظم و مکفی از اساسی ترین مبانی باغبانی است که باعث :

-         افزایش درصد نهالهایی که به هنگام کاشت گرفته است و تحکیم ریشه بندی آنها؛

-         تسهیل و تسریع در رشد گیاهی ، استخوان بندی و اندام درخت؛

-         تقويت و افزايش محصول؛

-         درشتي وشكل ظاهري مطلوب ميوه با پوست و بي پوست مي شود.

فندق از جمله درختاني است كه به آب نياز زيادي دارد تا بتواند از ارديبهشت تا مرداد ، حتي در بعضي از سالها تا شهريور ماه ، طعم مغز فندق و اندازه آن را به حد مطلوب برساند.

درخت فندق به مقدار آبي نياز دارد كه بايد با بارندگيهاي فصلي 1000 ميل متر يا بالاتر درسال ، يا به همين ميزان با آبياريهاي دستي و كمكي تامين شود. و برعكس ، هنگام برداشت محصول (شهريور تا مهر) نيازي به بارندگي ندارد تا ميوه آن در هواي خشك به شيوه دستي يا مكانيكي برداشت شود.

رطوبت

وجود رطوبت كافي يكي ديگر از عوامل ضروري براي توفيق در كشت درخت فندق است. تجربه نشان داده است كه درخت فندق به رطوبت محيط بسيار نياز دارد. به طوري كه ، وزش باد نامساعد يا خشك و مداوم سبب تبخير آب و كاهش رطوبت و سوختگي در برگ درختان مي شود. لذا ، در نقاطي كه رطوبت جوّ نامنظم و كمتر از 70 تا 80 ٪ باشد كاشت فندق توصيه نمي شود.

اكثر نقاط عمده فندق كاري در سواحل درياها در مناطق بسيار مرتفع قرار دارند؛ زيرا در آنجا رطوبت ساليانه جوّبالا است. مانند گيرسون در سواحل درياي سياه (تركيه) با 77٪ رطوبت؛ تاراگون (اسپانيا) يا ناپل (ايتاليا).

پيشينه:

در يونان قديم و در مصر باستان در معبد ‍ژوپيتر براي كساني كه تازه ازدواج مي كردند، برگ و شاخه هاي گردو را زير پايشان مي انداختند وبر اين باور بودند كه عروس و داماد از قيد جادو و طلسم رها شده و خوشبخت زندگي خواهند كرد.

برابر بررسي هاي ديرين شناسي گياهي و گرده شناسي در روي كره ي زمين، گونه هاي مختلف گردو از زمان هاي بسيار قديم به ويژه از دوران سوم زمين شناسي وجود داشته است.

و از دوران چهارم زمين شناسي به بعد آثار درخت گردو از جمله گرده ي آن در كشورهاي اروپاي شرقي به دست آمده است .

منشاء درخت گردو را اسياي غربي و نواحي هيماليا مي دانند . در ايران نيز گردو در جنگلهاي شمال از استارا تا گلي داغ در جلگه و ساحل تا ارتفاع2200 متر از سطح دريا انتشار دارد و به طور پراكنده يا كم و بيش انبوه در جنگلها از جمله جنگلهاي غرب و در راه سنندج به مريوان به طور خودرو ديده مي شوند ولي وحشي بودن آن در ايران مشكوك است.

احتمالا كهن ترين درخت گردو در ايران در "اورگان" شهر كرد وجود دارد. برابر نوشته اي كه از نزديك اين درخت از زير خاك بدست آمده است، تاريخ كاشت آن به زمان يزدگرد ساساني و حدود1400 سال پيش مي رسد.

طبقه بندي گياهي

گردو با نام علميJuglans از خانواده ي Juglandaceae است. نام علمي اين جنس از كلمه لاتين Jovis-Glans به معني فندق ژوپيتر گرفته شده است.

انواع اين درخت در چين ،ژاپن،فرانسه و آمريكا كشت مي شود مهمترين گردوهاي موجود دردنيا معروف به گردو ي ايراني است . زيرا ابتدا از ايران به خاور ميانه و از آنجا به يونان و روم و سپس به انگلستان و بعد به امريكا برده شده است. گردو ي ايراني تنها گونه اي از اين خانواده است كه مغز آن از نظر خوراكي مصرف اقتصادي دارد .

گردوي معمولي درختي است يك پايه كه بلندي آن از 10 تا 25 متر متغيير است،گردو داراي برگهاي مركب شانه اي است و درختي يك پايه است كه گلهاي نر و ماده روي يك درخت به صورت جدا گانه ظاهر مي شوند.

گامت هاي ماده  گردو دگر گشن است گرده افشاني آن به وسيله باد انجام مي شود و حشرات در آن نقشي ندارند.

پراكنش جغرافيايي

درخت گردو از درختان بسيار با ارزش و از پهن برگان است كه در بسياري از نقاط جهان در نيمكره شمالي از مركز تا شرق اروپا و قفقاز و شمال و مركز ايران تا دامنهاي هيماليا و كشور چين و ژاپن و همچنين گونه هايي از آن در آمريكاي شمالي و جنوبي به طور طبيعي مي رويند و كاشته مي شوند. تنها جنگل طبيعي باقي مانده از اين محصول در دنيا هم اكنون در قرقيزستان و در شرايط بسيار خوب موجود است .

در ايران كاشت گردو از دره گز و مغان در شمال كشور تا اقليد فارس در جنوب و از ارتفاعات جنوب غربي اروميه تا كوه تفتان در جنوب شرقي بين طولهاي جغرافيايي 45تا 65 درجه به خوبي مي رويند ولي بهترين بازدهي مربوط به باغهايي است كه در ارتفاعات دامنه هاي البرز، خراسان ، آذربايجان و دامنه هاي زاگرس ( به ويژه تفرش،گلپايگان و تويسركان ) قرار دارند . همچنين اطراف كوههاي لاله زار و جبال بارز منطقه اياست كه از مراكز عمده  گردو كاري كشور به حساب مي آيد.

ارقام

گردوهایی که در نقاط گردو خیز ایران کاشته شده اند از گونه گردی معمولی یا Juglans   هستند. رقم های این گونه از نظر باغبانی هنوز کاملاٌ مشخص نشده اند. این گردوها در نقاط مختلف ایران با نام های گونگون محلی نامیده می شوند.

با وجود تفاوت های ظاهری ،ممکن است برحی از انواع ،رقم واحدی باشند ولی نام های گوناگون داشته باشند. با این توصیف مهمترین انونع گردو که در ایران کاشته می شوند عبارتند از :

گردوی کاغذی ، سنگی ، ماکویی ، سوزنی ، نوک کلاغی ، ضیا آبادی ، خوشه ای ،سبزوار ،

آمیخته خراسان ،مازندران ، شهمیرزاد ، قزوین و طالقان ، آذربایجان ، همدان وتویسرکان ، سایر مناطق .

سطح زیر کشت گردو در جهان

بر اساس اطلاعات سازمان خواربار جهانی (FAO) در سال 1977، سطح زیر کشت گرئو جهان 518490 هکتار بوده است که نسبت به سال گذشته یک درصد کاهش ونسبت به سال 1988(سال پایه) 22درصد افزایش داشته است .

از سال 1988تا1997در یک دوره ده ساله سطح زیر کشت گردو در جهان بهطور کلی سیر صعودی داشته است . در آغاز دوره مورد بررسی (سال پایه) سطح زیر کشت گردو جهان 423271 هکتار بوده که در سال 1997به 518490 هکتار رسیده است. دراین دوره سطح افزایشی برابر 22درصد و مقدار تولید افزایشی برابر 27درص-د نشان می دهد.

در بین کشورهای جهان چین با دارا بودن 160000 هکتار اراضی زیر کشت گردو به تنهایی حدود 31 درصد از کل اراضی زیر کشت گردو را به خود اختصاص داده ومقام اول را داراست . پس از آن آمریکا با 68800 هکتار ، ترکیه با 57450 هکتار وایران با 41766 هکتار به ترتیب مقام های دوم تا چهارم را به خود اختصاص می دهند .

سطح زیر کشت گردو در ایران

براسا س آخرین اطلاعات موجود ، سطح زیر کشت گردو در ایران در سال زراعی 76-75 برابر 41766 هکتار بوده است که نسبت به سال زراعی گذشته حدود 17 درصد ونسبت به سال پایه 259 درصد افزایش نشان می دهد .

سطح زیر کشت گردو در ده سال مورد بررسی به طور کلی سیر صعودی داشته است ، در آغاز دوره (سال پایه) سطح زیر کشت گردو ایران 11644 هکتار بوده که درسال زراعی 76-1375به 41766 هکتار رسیده است .

بر اساس آمار موجود در سا ل 1376 بيشترين سطح زير كشت در استان كرمان با 5171 هكتار كه 4/12 درصد از سطح زیر کشت گردو کشور می باشد پس از کرمان که مقام اول را از این نظر دارا است استان های همدان ، قزوین ف آذربایجان شرقی ، کرمانشاه ، خراسان و فارس به ترتیب دوم تا هفتم را به خود اختصاص داده اند. استان سیستان وبلوچستان با 5 هکتار کمترین سطح زیر کشت گردو در کل کشور را دارد. کرمان ، همدان ، قزوین ، آذربایجان شرقی ،کرمانشاه ،خراسان و فارس جمعاٌ 54 درصد از سطح زیر کشت گردو کل کشور را داشته و مهمترین مناطق کشت گردو به شمار می آیند .

تولید گردو در جهان

بر اساس آخرین اطلاعات منتشر شده از سوی سازمانم خوار بار جهانی مقدار تولید گردو جهان درسال 1997 برابر 1097064 تن بوده است که نسبت به سال قبل 2/2 درصد و نسبت به سال پایه (1988) 27 درصد افزایش نشان می دهد .

در بین کشورهای جهان ، ده کشور هر یک بیش از 20000 تن گردو در سال 1997 تولید کرده اند که دربین آنها آمریکا با تولید 244000 تن ، رتبه اول راداراست. این کشور به تنهایی 2/22 درصد گردو جهان را تولید می کند. پس از آمریکا ، چین با تولید 240000 تن دومین کشور عمده تولید کننده گردو جهان به شمار می رود .

ایران با تولید 124872 تن ، 4/11 درصد از تولید گردو جهان را دارا است و مقام سوم را به خود اختصاص داده است.

در بین کشورهای عمده تولید کننده گردو جهان ، میزان تولید سال 1997 نسبت به سال گذشته در کشورهای آمریکا ، چین ، ایران و فرانسه افزایش و در کشورهای رومانی ، هند ویونان کاهش تولید وجود داشته و در بقیه کشورها تولید تغییری را نشان نمی دهد .

تولید گردو در ایران

در سال زراعی 76-1375 میزان تولید گردو در کشور 124872 تن است که نسبت به سال گذشته 3/10 درصد افزایش و نسبت به سال پایه 230درصد افزایش داشته است .

میزان تولید گردو کل کشور در ده سال مورد بررسی از 37821 تن آغاز شده وبه 124872 تن رسیده است . کمترین میزان تولید گردو کل کشور در سال زراعی 67-1366 بوده که این روند از ابتدای دوره مورد بررسی سیر صعودی داشته تا اینکه در سال 76-1375 به رقم 124872 تن رسیده است.

براساس آمار موجود در سال 1376 بالاترین مقدار تولید در استان همدان با تولیدی برابر 20175 تن می باشد که 16درصد از تولید کل کشور را به خود اختصاص داده است و پایین ترین  مقدار با 20تن از تولید کل کشور مذبوط به استان سیستان وبلوچستان است .

پس از همدان ، استان فارس از نظر تولید گردو در مقام دوم قرار دارد که با احتساب تولید استان های آذربایجان شرقی ، تهران ، کرمان ، قزوین ، کردستان ، کرمانشاه و خراسان جمعاٌ 72درصد از تولید کل کشور را به خود اختصاص داده اند و مهمترین مناطق تولید به شمار می آیند.

عملكرد گردو در جهان

درسال 1997 براساس اطلاعات به دست آمده از فائو ، متوسط عملكرد گردو در جهان 2116 كيلوگرم در هكتار بوده است كه نسبت به سال قبل با 72 كيلوگرم (5/3درصد ) ونسبت به سال 1988 (سال پايه) با 72 كيلوگرم افزايش ، 5/3 درصد رشد داشته است .

در بين كشورهاي عمده توليد كننده گردو در سال 1997 كشور روماني با متوسط توليد 14136 كيلوگرم در هكتار بالاتريت عملكرد را به خود اختصاص داده است و نسبت آن به عملكرد جهاني 668 درصد بالاتر است. پس از روماني ، آمريكا با توليد 3547 كيلوگرم در هكتار در جايگاه دوم قرار دارد . كشورهاي ايران و اكراين نيز به ترتيب با عملكردهاي 2990 و2341 كيلوگرم در هكتار دررتبه هاي بعدي قرار گرفته اند كه بالاتر از عملكرد جهاني بوده است .كشور هند با متوسط توليد 868 كيلوگرم در هكتار پايين ترين عملكرد را در بين كشورهاي عمده توليد كننده اين محصول به خود اختصاص داده است .

در سال 1997 عملكرد در هكتار گردو ايران 2990 كيلوگرم بوده كه نسبت به متوسط جهاني 141 درصد بوده است.

عملكرد گردو در ايران 

عملكرد در هكتار گردو كل كشور در سال زراعي 76-1375 ، 2990 كيلوگرم بوده كه نسبت به سال گذشته 5/5 درصد و نسبت به سال پايه (67) حدود 8 درصد كاهش داشته است .

در دوره ده ساله مورد بررسي ، بيشترين مقدار عملكرد گردو با 4266 كيلوگرم به سال زراعي 72-71 وكمترين آن با 2961 كيلوگرم به سال زراعي 68-1367 مربوط است .

دربين استان هاي كشور در سال زراعي 76-1375 بالاترين توليد در واحد سطح با 8000 كيلوگرم مربوط به استان خوزستان وپايين ترين آن با 603 كيلوگرم متعلق به استان قم بوده است.     

آب وهوا                                                                                                        

درخت گردو درطول تابستان و زمستان نسبت به گرما و سرمای بیش از حد حساس است. در طول دوره خواب زمستانه ، گردو می تواند سرمای 11- درجه سانتی گراد را بدون خسارت جدی تحمل کند ولی پس از شروع رشد ، سرمای 2- تا 3- درجه سانتی گراد موجب از بین رفتن برگها ، شاخه ها و گلها شده ودر نتیجه محصول کاهش می یابد. به علاوه شاخ و برگ درختانی که تا اواخر پاییز به رشد خود ادامه می دهند در معرض خسارت سرما قرار می گیرد. مقاومت ارقام مختلف گردو نسبت به سرما متفاوت است.

دمای بالاتر از 38 درجه سانتی گراد موجب آفتاب سوختگی پوست سبز و چروکیدگی مغز گردو می شود و گاهی اوقات نیز میوه ها پوک می شوند. در رطوبت نسبی کم و دمای بالاتر از 40 درجه سانتی گراد ، به گردو خسارت جدی وارد می شود. دمای پایین تابستان نیز مناسب نیست زیرا موجب می شود میوه ها به اندازه کافی پر نشود . هوای خنک در طی فصل رشد ، برداشت محصول را به تاخیر انداخته و در نتیجه باغداران متضرر می شوند. بنابراین هوای خنک و فصل رشد کوتاه از عوامل محدود کننده پرورش گردو هستند. گردو نیز مانند سایر میوه ها مناطق معتدله در زمستان به مقدار سرمای معینی نیاز دارد تا خواب آن برطرف شود که به این ترتیب در بهار رشد رویشی و گلدهی کافی خواهد داشت. در صورت عدم وجود سرمای کافی ، بازشدن جوانه ها و گلدهی نامنظم شده وبه تاخیر می افتد واین موجب کاهش محصول و خشک شدن سر شاخه ها می شود. نیاز سرمایی ارقام مختلف گردو متفاوت است.

بارندگی

بارندگی و رطوبت در اواخر فصل بهار و در تابستان موجب افزایش شیوع بیماری بلایت گردو می شود ولی ارقامی که برگهای آنها دیرتر ظاهر می شود ، معمولاً ا ز آلودگی مصون می مانند. در صورتی که میزان بارندگی سالیانه حدود 800 میلی متر باشد می توان درخت گردو را با موفقیت کاشت ولی در مناطق خشک تر آبیاری تکمیلی نیز ضروری است. در شرایط آب وهوایی بسیار خشک احتمال دارد که درختان رشد مطلوبی داشته باشند ولی میوه ها به خوبی پر نمی شوند. درختان گردو نسبت به شرایط نامطلوب سازگار هستند. مشاهده شده است که در شرایط نامساعد محیطی ، پرورش درختان گردو به صورت درختچه از نظر سازگاری مناسب بوده است.

خاک

قبل از کاشت گردو ابتدا باید خاک رویی ، خاک زیرین ، زهکشی ، واکنش شیمیایی خاک (pH) و قابل استفاده بودن عناصر مختلف مورد آزمایش قرار گیرد. تجزيه خاك رويي وخاك زيرين اطلاعات مفيدي در مورد وضعيت خاك به دست مي دهد. خاك رويي بايد حاصلخيز بوده و زهكشي خوبي داشته باشد. گردو در مقايسه با ساير ميوه هاي معتدله كه معمولاً در خاك هايي با اسيديته كم رشد مي كنند ، به خاك خنثي نياز دارد. ميزان اسيديته خاك در قابل جذب بودن مواد معدني مؤثر است. اكثر عناصر معدني در دامنه اسيديته 6 تا 7 براي گياه قابل جذب است. معمولاً در مناطق سرد واكنش شيميايي خاك اسيدي است كه با اضافه كردن آهك ، مي توان آنرا افزايش داد. غير از خاك رويي ، وضعيت خاك زيرين نيز براي گردو اهميت دارد زيرا ريشه هاي آن تا عمق 3 متري خاك نفوذ مي كنند. خاك زيرين بايد عاري از سنگ ، رس سفت و لايه هاي غير قابل نفوذ كه رشد ريشه را محدود مي كنند باشد. درخت گردو خاك فقير ، خاك سطحي و خاك خشك را بهتر از شرايط آب وهوايي نامساعد تحمل مي كند. در ضمن خاك بايد عاري از نماتد هاي مولد زخم ريشه و بيماريهاي قارچي باشد.

 پسته

* پیشینه

مسعودي مورخ وجهانگرد قرن چهارم هجري قمري در كتاب مروٌج الذٌهب ومعادن الجوهر نوشته است :"چون آدم ازبهشت بيرون شد مشتي گندم وسي شاخه از درختان بهشت همراه داشت كه از آن جمله ده ميوه پوست دار بود :بادام،فندق،پسته ".

محمد ابن جرير طبري (قرن سوم هجري قمري )پيدايش پسته رابا استقرارحضرت آدم دركره زمين هم زمان دانسته و نوشته است :"گويند ميوهايي كه خداوند هنگام هبوط به آدم داد سي جور بود ده نوع ميوه پوست دار،ده نوع ميوه هسته دار وده نوع ميوه بي پوست وبي هسته .ميوه هاي پوست دار شامل :گردو،بادام،وپسته و...".

درتورات نيز از پسته سخن به ميان آمده است.در باب 43از سفر پيدايش گفته شده است كه "يعقوب هنگام فرستادن فرزندانش به دربار يوسف حاكم مصر توصيه مي كند كه از محصولات سرزمين خود به عنوان ارمغان برايش ببرند".درزمره ي اين پيشكش ها از عسل،كتيرا وپسته نام برده شده است .

در باره ي محل پيدايش پسته،منابع مختلف نظرهاي گوناگون بيان مي كنند:يك نويسنده فرانسوي آن را بومي ايران ، عربستان و سوريه دانسته است.دانشنامه بريتانيكا پسته را بومي ايران مي داند دانشنامه آمريكانا پسته را از آسياي غربي مي داند. لاروس آن را به آسياي صغير نسبت مي دهد،در كتاب دانشنامه فارسي خاورميانه ونواحي مديترانه ودر كتاب المنجد از تركستان به عنوان زادگاه پسته ياد كرده اند.

*طبقه بندي گياهي

 پسته گياهي نيمه گرمسيري از خانواده Anacardiacaeوجنس Pistacia است كه در سال 1737ميلادي توسط لينه نامگذاري شده است .

پس داراي يازده گونه است كه عبارتند از: پسته خوراكي P.vera بنه P.mutica چاتلانقوش،P.mexicano ،   P.lentiscus، P.integerrima، P.chinesis  .palaesting، P.kinjuk ،P.atlantica ،P.texano، P.terbinthus كه در ايران تا كنون سه گونه نخست شناخته شده است .

ازاين گونه ها P.vera  اهلي است وارزش اقتصادي دارد واز بقيه گونه ها به عنوان پايه يا به عنوان گياه زينتي استفاده مي شود .در بيش از 99درصد از باغ هاي پسته ايران ،از گونه p.vera  به عنوان پايه استفاده شده است .پسته درختي دو پايه و خزان كننده است .گل هاي نر اواسط تا اواخر فروردين و گل هاي ماده چند روز بعد بصورت خوشه ظاهر مي شوند كه براساس شرايط آب وهوايي هر منطقه وزمان ظاهر شدن متفاوت مي باشد.

درخت پسته از7تا9سالگي به بار مي نشيند،اين درخت دماي 45درجه بالاي صفر و25درجه زير صفر را تحمل مي كند.پسته گياهي مقاوم به خشكي وكم آبي است وبعد از خرما مقاوم ترين درخت در برابر شوري است .

پراكنش جغرافيايي

پيدايش پسته را در ايران به4تا5هزار  سال پيش نسبت مي دهند ومي گويند از ايران به ديگر مناطق جهان برده شده است.برتولدلوفر ايران شناس آمريكايي مي گويد :نام درخت پسته در زبان هاي يوناني ،لاتين ،زبانهاي اروپايي ،عربي،تركي،روسي ، ژاپني و ديگر زبانها از نام ايراني اين اين درخت گرفته شده است .درپارسي قديم نام اين درخت پيستاكو ،درپارسي ميانه (پهلوي) پيستاك بوده وبعدها به پسته تبديل شده است.

برخي پژوهشگران كشت پسته را در ايران ، در زمان پارتها ودر نواحي مستعد پارت (خراسان) كه نزديكترين منطقه به زادگاه طبيعي آن است ،مي دانند وگسترش آنرا به ساير نواحي ايران ،به پس از اسلام نسبت مي دهند وبر اين باورند كه قم نخستن وقديمي ترين ناحيه پسته خيز ايران پس از اسلام است كه پيشينه آن به نيمه اول قرن هجري مي رسد و در سال 340هجري درختان پسته آنجا مشمول ماليات بوده است.

اولين نوشته درباره پسته دامغان، سمنان، و قزوين مربوط به قرن هفتم هجري است ولي برخي براين باورند كه سابقه پسته در قزوين به 1600سال پيش مي رسد واز آنجا به دامغان و سمنان برده شده است .پسته كاري در منطقه كرمان را به قرن دوازدهم هجري نسبت مي دهند.كشت پسته درساير نقاط ايران به150تا 200سال گذشته مربوط مي شود .به رغم سابقه طولاني كاشت پسته درايران ،پسته كري در نيم قرن اخير توسعه بيش از پيش وفزاينده يافته است.

مهمترين ارقام پسته

مهمترين ارقام پسته درايران عبارتنداز :اكبري ،كله قوچي،احمد آقايي،اوحدي،بادامي زرند،ممتاز،خنجري دامغان،شاهپسند،سفيد پسته نوق وقزويني.(ص19،راهنماي پسته )

سطح زير كشت پسته درجهان

بر اساس آخرين اطلاعات سازمان خواروبار وكشاورزي جهاني (FAO) درسال 1997 سطح زير كشت پسته جهان 376921هكتار بوده كه نسبت به سال گذشته حدود 2/ درصد كاهش داشته است.از سال 1988تا 1997دريك دوره دهساله سطح زير كشت پسته جهان متغيير بوده وسير صعودي داشته است. دراين دوره كمترين ميزان سطح زير كشت با 224961هكتار مربوط به سال 1988 وبيشترين آن با 377566هكتار مربوط به سال 1996بوده است .درآغاز دوره مورد بررسي (سال پايه ) سطح زير كشت پسته جهان 224961هكتار بوده كه درسال 1997به 376921هكتار رسيده وافزايشي برابر68درصد را نشان مي دهد.

دربين كشورهاي جهان،ايران با دارا بودن 247هزار هكتار اراضي زير كشت پسته به تنهايي حدود 66درصد از كل اراضي زير كشت پسته جهان را به خود اختصاص داده ومقام اول را دارا است.پساز آن تركيه با 35هزار ،آمريكا با 26هزار وتونس با 22هزار هكتار به ترتيب مقام هاي دوم تا چهارم را به خود اختصاص مي دهند.

سطح زیر کشت پسته در ایران

بر اساس آخرین اطلاعات موجود،سطح زیر کشت پسته در ایران در سال زراعی 76-1375

برابر 247130هکتار بوده است که نسبت به سال زراعی گذشته حدود 7درصد و نسبت به سال پایه حدود 98درصد افزایش نشان می دهد .

سطح زیر کشت پسته در ده سال مورد بررسی 125123هکتار تا 247130هکتار متغییر بوده است .کمترین میزان سطح زیر کشت پسته در سال زراعی 67-1366بوده که تا سال 76این مقدار روندی افزایشی داشته است.

براساس آمارموجود ،در پایان سال مورد بررسی بیشترین سطح در استان کرمان با 200505هکتار که 81درصد از سطح زیر کشت پسته کشور را در اختیار داشته است.پس از کرمان که مقام اول را از این نظر دارا است ،استان های خراسان ،یزد ،سمنان ،قزوین ،فارس وسیستان وبلو چستان به ترتیب مقام دوم تا هفتم را به خود اختصاص داده اند.استان های آذربایجان غربی و اردبیل هریک با 2هکتار کمترین سطح زیر کشت پسته در کل کشور را دارند.کرمان ،خراسان ،یزد، سمنان، قزوین ،فارس و سیتان وبلوچستان جمعاٌ 99درصد از شطح زیر کشت پسته کل کشور را داشته ومهمترین مناطق کشت پسته به شمار می آیند.

تولید پسته در جهان

براساس آخرین اطلاعات منتشرشده از سوی سازمان خواربار کشاورزی جهانی ،مقدار تولید پسته جهان درسال 1997برابر 331403 تن بوده است.تولید جهانی پسته در سال 1997نسبت به سال قبل حدود 23درصد کاهش و نسبت به سال پایه (1988)حدود 45درصد افزایش نشان می دهد.

در بین کشورهای جهان ،ده کشورهر یک بیش از 250تن پسته در سال 1997تولید کرده اند که در بین ایران با تولید حدود  112هزار تن ،رتبه اول را دارا است .ایران به تنهایی حدود           34درصد پسته جهان را تولید می کند . پس از ایران آمریکا با تولید  82 هزار تن دومین کشور عمده تولید کننده پسته جهان به شمار می رود. ترکیه با  60 هزارتن پسته مقام سوم جهان را داراست .

در بین کشورهای عمده تولید پسته جهان ،میزان تولید سال 1997نسبت به سال گذشته در کشورهای آمریکا، سوریه ،یونان ،ایتالیا و تونس افزایش و در کشورایران کاهش داشته است.

در بقیه کشورها  مقدار تولید تغییری را نشان نمی دهد .

تولید پسته در ایران

در سال 76-1375 میزان تولید پسته کشور 111916  تن است که نسبت به سال گذشته 57 درصد ونسبت به سال پایه 11 درصد کاهش داشته است .

میزان تولید پسته کل کشور در ده سال مورد بررسی از 111916 تا 260085 تن در نوسان بوده است . کمترین میزان تولید مربوط به سال زراعی 76-1375 بوده واز سال پایه تا سال زراعی 75-1374 میزان تولید پسته تقریباٌ سیر افزایشی داشته است به صورتی که به رقم 260085 تن رسیده است .

بالاترین مقدار تولید پسته کشور در استان کرمان با تولیدی برابر 81599 تن می باشد که 73 درصد از تولید پسته کل کشور را به خود اختصاص داده است وپایین ترین مقدار با یک تن از تولید پسته کل کشور مربوط به هر یک از استان های آذربایجا ن غربی و اردبیل است .

پس از کرمان ،از نظر میزان تولید پسته ،استان یزد در مقام دوم قرار دارد که با احتساب تولید استان های خراسان ، سمنان ، قزوین ، اصفهان وفارس جمعاٌ 98 درصد از تولید پسته کل کشور را به خود اختصاص داده اند وسه استان کرمان ، یزد وخراسان به تنهایی 89 درصد از پسته کل کشور را تولید نموده اند و مهمترین مناطق تولید پسته به شمار می آیند .

عملکرد پسته در جهان

براساس اطلاعات به دست آمده از فائو در سال 1997 ،متوسط عملکرد پسته در جهان 879 کیلوگرم درهکتار بوده است که نسبت به سال قبل 22 درصد (254 کیلوگرم) و نسبت به سال 1988 (سال پایه ) حدود 14 درصد (139 کیلوگرم) کاهش داشته است .

در بین کشورهای عمده تولید کننده پسته در سال 1997 ایا لات متحده آمریکا با تولید متوسط 3085کیلوگرم در هکتار بالاترین عملکرد را به خود اختصاص داده است ونسبت آن به عملکرد جهانی 351 درصد بالاتر است .

پس از آن ترکیه با تولید 1715 کیلوگرم در هکتار در جایگاه دوم قرار دارد .کشورهای  چین،

سوریه ویونان نیز به ترتیب با عملکرد های 1687،1635، 990 کیلوگرم  در هکتـــــــار در

رتبه های بعدی قرار گرفته اند که بالاتر از عملکرد جهانی بوده است . کشور تونس با متوسط تولید 53کیلوگرم در هکتار کمترین عملکرد در بین کشورهای عمده تولید کننده این محصول به خود اختصاص داده است .در سال 1997 عملکرد در هکتار پسته ایران 453 کیلوگرم و نسبت به متوسط جهانی 52 درصد بوده است .

عملکرد پسته در ایران

عملکرد در هکتار پسته کل کشور در سال زراعی 76-1375 ،453 کیلوگرم بوده که نسبت به سال قبل از آن حدود 60 درصد و نسبت به سال پایه (67) ،55 درصد کاهش داشته است .

در دوره ده ساله مورد بررسی بیشترین مقدار عملکرد پسته با 1175 کیلوگرم به سال زراعی 71-1370 و کمترین آن با 453کیلوگرم به سال زراعی 76-1375 اختصاص داشته است .

در سال پایه مورد بررسی دربین استان های کشور، استان تهران با 3716 کیلوگرم تولید در واحد سطح بالاترین واستان گلستان با 100 کیلوگرم در واحد سطح پایین ترین تولید را دارا می باشد.

شرایط اقلیمی

بارندگی های بهاره، یخبندانها و وزش بادهای گرم و خشک کننده مانع تلقیح و رطوبت زیاد در طول فصل رشد گیاهی باعث تشدید حمله و خسارت بیماریهای قارچی می شوند. وزش بادهای تند وشدید نیز در تربیت نهالهای جوان تاثیر نامطلوبی می گذارد.

جهت کمک به بیداری و رویش جوانه های خواب و تولید گل آذین های نرمال و تسریع در رشد گیاهی و باردهی در کالیفرنیا حداقل به هزار ساعت سرمای زمستانه پایین تر از 7ºc نیاز است و چنانچه جمع درجه حرارت کمتر از 670 ساعت باشد ( چنانکه در سال 78- 1977 اتفاق افتاد ) گلدهی و برگدهی درخت به تاخیر می افتد و برگها نامنظم و بدقواره می شوند و تولید محصول کاهش پیدا می کند. مضافاٌ آنکه هیچ گونه مواد یا محلول شیمیایی نیز چنین کمبودهایی را تامین یا جبران نمی کند.

درخت پسته را به راحتی می توام در اغلب خاکها با بافت و جنس مختلف کاشت به طوری که در زمین های آهکی و شور هم طاقت و تحمل آن بهتر از سایر درختان میوه بوده است اما در اراضی زهدار و کم عمق و سخت و سنگی نتیجه خوبی نشان نمی دهد. بهترین خاک مورد پسند پسته، خاک های شنی و رسی با زهکشی مطلوب و تهویه شده است که هر چه عمق آن بیشتر و یکنواخت تر باشد رشد آن بهتر و تولید آن زیادتر خواهد بود.

چنانکه قبلاٌ اشاره شد، درخت پسته آب یاب است به طوری که درشرایط سخت بی آبی هم زنده مانده است. منافذ یا روزنه های برگ در درخت پسته حساسیت کمتری نسبت به خشکی داشته و نسبت به سایر درختان میوه سردسیری طاقت بیشتری در مقابل کم آبی از خود نشان می دهند. با این حال، از نظر اقتصادی بهترین نتیجه وقتی گرفته می شود که درخت به حد کافی آب خورده باشد. میزان، روش و زمان آبیاری عواملی هستند که تاثیر زیادی در چگونگی تولید محصول و رشد گیاهی، به خصوص در رشد درختان نو کاشت و جوان دارند.

( كشت وتوليد پسته ،از: لوئيز فرگوسن – مترجم :مهندس محمود درويشان – ص 3و4 )

آبياري

با شناحت ويژگي هاي درخت پسته نسبت به طاقت واستقامت آن در مقابل كم آبي كه مي توان با كمترين مقدار آب زندگي درخت وتوليد آن را محفوظ داشت. با اين حال تحمل درخت پسته نسبت به كم آبي هر چه باشد دليل بر خاصيت ذاتي درخت نيست ؛ زيرا شواهد نشان داده اند كه پسته هم مانند ساير درختان ميوه نياز زيادي به آب دارد وچنانچه در طول فصل رشد گياهي وتوليد آن كمتر ازنياز طبيعي به آن آب برسد واكنش درخت با لقوه اثر معكوس دارد. وبا آن كه زنده مي ماند،از قدرت باردهي حتي از عمر آن كاسته مي شود .

براي مقابله با اين نقيصه و رفع كمبود آب از نظر علمي دو راه در پيش است:

1-    حفظ سقف رطوبت در خاك با برنامه زمانبندي شده .

2-  اندازه گيري ميزان آب مورد نياز درخت وپر كردن خلاء يا رفع كمبود آب با شناخت كيفيت آب وخاك وگياه به طور دقيق .

براي اندازه گيري ميزان آب ،لزوم آبرساني در حد مكفي وتامين كمبود آن نياز به تجهيزات و ابزار مخصوص از قبيل فشار سنج وگرما سنج مادون قرمز و غيره دارد تا ميزان آب لازم و زمان آبياري را نشان بدهند.

گياه موز يکي از قديمي ترين گياهان است که تکامل يافته نوع وحشي آن مي باشد. اين گياه در واقع يک گياه درخت مانند است که مي تواند تا 9 متر نيز ارتفاع داشته باشد.

مواد مغذي موجود در 100 گرم موز :

کالري	95 کيلوکالري
کربوهيدرات	23 گرم
فيبر	1 گرم
پتاسيم	400 ميلي گرم
منيزيم	34 ميلي گرم
مس	1/0 ميلي گرم
ويتامين C	11 ميلي گرم
ويتامين B6	3/0 ميلي گرم
اسيد فوليک	14 ميلي گرم
چربي	3/0 گرم

فوايد موز براي سلامتي انسان

زمان هاي قديم در طب پزشکي چيني، موز به عنوان نرم کننده دستگاه گوارش و ريه ها مصرف مي شد. همچنين براي درمان يبوست ، زخم ها و سرفه  هاي خشک توصيه مي شد و در آن موقع موز را به صورت سوپ هاي غليظ مصرف مي کردند.

مصرف يک موز متوسط در روز از يبوست جلوگيري مي کند و مانع از اختلال حواس در دوران پيري  مي شود. موز کال و نرسيده خاصيت قابض کنندگي و جمع کنندگي دارد که در درمان اسهال به کار گرفته مي شود.

موز به عنوان منبع انرژي فاقد کلسترول به پايين نگه داشتن فشار خون  کمک مي کند.همچنين از بيماري هاي قلبي  جلوگيري مي کند و در تنظيم قند خون مؤثر است.

کربوهيدرات موجود در موز، سريعاً در دستگاه گوارش هضم و جذب شده و وارد خون مي شود. اين عمل باعث مي شود ماهيچه هايي که در حال فعاليت هستند، سريعاً انرژي خود را تأمين کرده و شادابي و طراوت خود را به دست آورند. به خاطر جذب سريع قند، موز شاخص گليسمي بالايي دارد، لذا براي افراد مبتلا به ديابت  توصيه نمي شود.

موز کال و نرسيده براي افراد ديابتي که بايستي ميزان قند خون خود را ثابت نگه دارند بسيار مفيد است؛ زيرا موز کال 2 گرم قند و 23 گرم نشاسته دارد، برخلاف موز رسيده که داراي نشاسته اي به نام نشاسته مقاوم است که در روده کوچک هضم نمي شود.

اختلال حواس و فراموشي در دوران کهولت

کمبود پتاسيم مي تواند باعث افسردگي و اختلال حواس شود. ميوه ها ، سبزيجات و انواع گوشت تازه منابع سرشار از پتاسيم هستند. از جمله منابع خوب آن : موز، آرد سويا ، لوبيا سفيد ، عدس ، اسفناج ، آب پرتقال  ، طالبي  ، برگ چغندر و آلو است. به دليل اينکه افراد مسن  ميوه و سبزي کمتري مصرف مي کنند، در معرض کمبود پتاسيم  و ابتلا به اختلال حواس هستند.

موزهاي رسيده که حاوي پتاسيم بالايي مي باشند و جويدن و هضم آن ها نيز آسان است، مي توانند منبع خوبي براي تامين پتاسيم روزانه افراد سالمند  باشند.

فشار خون بالا

موز حاوي سديم  پايين و پتاسيم بالايي است. يک موز متوسط ، 11 درصد نياز روزانه پتاسيم بزرگسالان را تأمين مي کند. براي داشتن فشارخون مناسب، مصرف کم نمک  ( سديم ) و مصرف زياد منابع پتاسيم ، کلسيم  و منيزيم بسيار مفيد است. لذا موز يک ماده غذايي مناسب براي افراد مبتلا به فشار خون بالا  است؛ زيرا پتاسيم، دفع سديم را از بدن تسريع مي کند و باعث گشاد شدن رگ هاي خوني و کاهش فشار خون مي شود.

Production of Greenhouse Tomatoes - Florida Greenhouse Vegetable Production Handbook,

Vol 3¹

G. J. Hochmuth²

The tomato is a very popular crop for production in greenhouses. Tomatoes are relatively easy to grow compared to cucumbers and lettuce, and yields can be very high. Demand for tomatoes is usually strong due to the vine-ripe nature and general overall high level of eating quality.

Production of tomato is not without serious challenges, however. This chapter presents the production techniques specific to tomato. Techniques used with certain systems (bag, rockwool, or NFT) will be highlighted separately. The production information is presented as recommended procedures. Minor adjustments might be needed as individual growers require and as research indicates the need. Growers are encouraged to consult a knowledgeable expert prior to making adjustments.

Selection of Cultivars

Selection of the most suitable cultivar (variety) is a prerequisite for successful tomato culture in Florida. Tomato producers should have in mind the type of tomato desired by the buyer (direct consumer, broker, retailer, etc.). Important considerations are size, shape, and color (red or pink). Important characteristics relative to culture include high yields, freedom from cracking, disease resistance, high percentage of number one fruits, and freedom from green shoulder.

Greenhouse tomato cultivars are indeterminate in growth habit (produce flowers and fruit continuously along the main stem as it grows). As a result, the greenhouse tomato plant may reach a length of 30 to 40 feet in a 10-month season.

Modern tomato cultivars are hybrids which are more disease resistant than older open-pollinated types. Hybrid cultivars have replaced open-pollinated cultivars in all large tomato producing areas in the United States. For tomato cultivars to perform well in Florida, they must be able to set fruit well in the winter, have freedom from russet or other cracking disorders, and be free of greenshoulder (solar yellows). New cultivars are continually released by seed companies so growers are encouraged to contact a knowledgeable specialist to determine the availability of newest cultivars.

Tomatoes grown in Florida greenhouses are generally separated into two categories, beefsteak or cluster.

Beefsteak Cultivars

Cultivars in the beefsteak category produce large (6 to 8 ounce) fruit ( Fig. 1 ). The fruits are harvested individually and usually packed with the calyx still attached. Beefsteak cultivars have been used for nearly all of the Florida greenhouse tomato production until the late 1990s when a few growers began to produce cluster types. Tomato cultivar trials have been conducted in several seasons since 1989 in Florida at the North Florida Research and Education Center - Suwannee Valley near Live Oak, Florida. Popular cultivars have frequently changed. 'Jumbo', 'Laura', 'Caruso', and 'Trend' have all been grown in the 1990s, however, the most popular cultivars currently are 'Trust' and 'Match'. 'Trust' and 'Match' are both high yielding nongreenback (nongreenshoulder) cultivars that produce large, uniform fruit. Both cultivars are somewhat susceptible to russeting or fruit crazing. Russeting is a disorder causing very small cracks in the surface of the fruit near maturity. Wide fluctuations in temperature and moisture in the greenhouse must be controlled to reduce russeting.

Figure 1. Beefsteak tomatoes on a cluster ready for harvest singly or as a cluster.

Cluster Tomatoes

A new and popular tomato product is a cluster of vine-ripened fruits still attached to the stems ( Fig. 2 ).

Figure 2. Cluster tomatoes in the box ready for shipment.

These products are known as cluster tomatoes, cluster-harvested tomatoes, truss tomatoes, or on-the-vine tomatoes. The term "truss tomatoes" is frequently used in Europe and "cluster tomatoes" in the United States. Cluster tomatoes are currently grown as a greenhouse crop throughout the world although some limited trials are being conducted with outdoor production. This new way of marketing tomatoes is credited to Italian producers who first began testing in 1989. The popularity of this vine-ripened product quickly swept through the European greenhouse tomato industry, and more recently the North American industry. The large greenhouse tomato industry in Holland began its shift toward cluster tomatoes in 1992. Holland production of cluster tomatoes was 900 acres in 1996 which was 38% of the greenhouse tomato industry. Other major European countries producing cluster tomatoes include Israel, Spain, and Portugal. Production in Canada, the United States, and Mexico has also expanded. Major cluster tomato producing states in the United States include: Texas, Arizona, California, and Colorado.

Greenhouse culture of cluster tomatoes is similar to that used for traditional large beefsteak types. Most currently grown cultivars tend to have taller plants requiring very high trellis systems ( Fig. 3 ).

Figure 3. Greenhouse operator polinating trellis-grown tomatoes.

The clusters are harvested by clipping the main cluster stem from the plant. All tomatoes on the cluster remain attached and range in maturity from breaker to ripe. Harvested clusters are usually marketed in a mesh bag, tray pack, or in a single-layer box.

Many cluster tomato cultivars have outstanding flavor and appearance to compete with the best of the field vine-ripe tomatoes sold. In addition, consumers are highly attracted to the tomato aroma provided by the stems of the cluster. Consumers also enjoy harvesting the fruit from the cluster themselves. Outstanding fruit quality and shelflife allow the consumer to pick tomatoes from the cluster over several days. The postharvest quality of the calyx is therefore an important characteristic in the appearance of the cluster.

Most greenhouse tomato crops are grown today with very little pesticide sprays applied to the crop. This is especially true in northern states in the United States and also in Canada. Environmental controls are important in managing diseases and biological pest control has become a standard practice. Insect and disease management in Florida greenhouses is much more challenging due to the climate conditions and high pest populations. This is given special note because the presentation of the cluster of tomatoes means everything to the rise in popularity of cluster tomatoes. The clusters are generally free of any visible pesticide residue. If routine applications of pesticides are to be required in any production system, inside or outside of a greenhouse, the residue could be a significant detraction. At the least, it would face great competition from the current production free of visible residues. Washing of clusters of tomatoes to remove the residue from the stems and fruit would be very difficult.

A cluster tomato cultivar trial was conducted during the 1996-97 season at the University of Florida, North Florida Research and Education Center - Suwannee Valley, near Live Oak, Florida. The trial included several cluster tomato cultivars and the standard beefsteak cultivar, 'Trust', as comparison. The trial at Live Oak resulted in very similar total yield between 'Trust' and the best yielding cluster tomato cultivars including: 'Ambiance', 'Jamaica', 'Durasol', 'Tradiro', and 'Rougella'. Cluster tomato cultivars being used successfully, in Florida, include 'Tradiro', 'Clarance', and 'Petula'. Complete details of this trial are reported in Suwannee Valley Extension Report SVREC 97-3, obtained through the Florida Cooperative Extension Service.

Transplant Production

Greenhouse tomato crops are started from transplants to ensure uniform crop establishment ( Fig. 4 ). One of the keys to successful tomato crops is high quality transplants and each grower must be careful that everything possible is done to ensure that the highest quality plants are set in the production house. Disease transmission is the biggest concern. The use of rooted suckers from one's own crop or from someone else's house is a very dangerous practice. The suckers may contain insects such as white flies or thrips or the suckers might be infected with a disease such as a virus. It is extremely risky to start a 9-month crop with questionable plants. Using suckers is a practice that will likely result in disaster sooner or later.

Figure 4. Greenhouse tomatoes, grown from high-quality transplants, ready for harvest.

Tomato transplants should be started in a separate transplant house, growth room, or growth chamber. Smaller-size transplant facilities are more economical to heat, cool, and light than a small bench within the large production house. Disease and insect problems are easier to contend with in a small, separate space. All supplies and equipment must be new or completely disinfested of disease organisms prior to seeding.

It is a good idea for each grower to start his own transplants. However, for various reasons (time, space, know-how, facilities, etc.) some individuals might choose to have someone else produce the plants. If this is the case, then the grower needs to be sure that the transplant producer will be providing high quality plants.

For most cultural systems, the transplants can be produced in small cubes made of rockwool or foam material. The root ball can be successfully transplanted to most cultural systems. For peat trough and bag culture, the transplants can be started in peatmix in the containerized cell system.

For the rockwool or foam cube method, it is best to seed into slabs of cubes (75 or more cubes per slab). The slabs of cubes can be placed in plastic trays to facilitate handling. The trays should have drainage holes to remove excess nutrient solution. The cubes come pre-drilled with a seed hole into which to drop a single tomato seed. It is not necessary to cover the seeds, however, a thin covering of perlite or vermiculite might aid in wetting the seed and improve uniformity of emergence. Working only with dry cubes and dry seeds, will help the seeding operation. Wet fingers, etc., leads to frustration in getting the seeds into the holes. Growers should plan to seed 10 to 15% extra seeds so that extra plants are available to replace unhealthy or damaged seedlings.

Once a tray is seeded, it should be watered with plain water adjusted to pH 6.0. The trays should be placed on a bench in the germination area taking care to see that all surfaces are clean. If the seeds are to be germinated in a lighted room (growth chamber), at least 1000 to 1500 foot candles of light, 75 to 80F temperature, and ventilation should be provided. All trays should be labeled carefully as to seeding date and cultivar.

Seedlings will emerge in about 7 to 10 days. The seedlings should be moistened with the nutrient solution (Table 1 ) until they are ready to be transplanted to the production house. About 3 to 4 weeks are needed to produce a minimal size plant (about 4 to 6 inches tall) ready for transplanting. Individual seedlings may need to be separated from the cube mat and spaced out in trays to prevent etiolation (spindly plants).

If the containerized peat-based system is to be used, the soilless mix must be sterile and the trays must have been disinfested with at least 10% bleach solution. Trays that produce plants with a 1-inch-square root ball are optimum for tomato plants ( Fig. 5 ).

Figure 5. Transplants growing in peat-mix media for transplanting to peat-mix bag systems or trough systems.

The trays are filled with peatmix and lightly tamped. Using a dibble or pencil, a slight depression ½ inch deep is made into which the tomato seed is dropped. The seed is covered by pinching the hole shut and the mix is dampened with the dilute nutrient solution. The tray is then marked and placed in the germination area. The soil is kept moistened with nutrient solution until the seedlings are ready to transplant.

For bag culture, the seedlings are sometimes removed from the trays and transplanted into a 3- to 4- inch "bottomless" plastic pot or other "bottomless" container and grown to a larger size. At the 6-inch stage, the plants are set into the bags.

Successful crops, however, can be obtained by transplanting the seedling from the tray directly into the bag or trough. This avoids the intermediate stage and handwork. The intermediate stage is used in northern climates to reduce the time in the large production house where it is more expensive to heat than a growth area. In Florida, heating costs are not a problem during the September planting period, so Florida growers can avoid the intermediate step. In fact, excessive temperatures during August in Florida can reduce or delay germination. Growers should place germinating trays near the cooling pad in the greenhouse or even germinate the seed in a cooler indoor location and then move to the greenhouse as soon as germination has occurred.

For the rockwool system, the small cubes need to be set into larger cubes that have a pre-drilled hole that accommodates the small seeding cube ( Fig. 6 ). Seeding cubes and planting blocks should be matched for size at the time of purchase so that the seeding cube fits well into the blocks. Blocks can be placed in trays or on a bench to allow for further development before transplanting into the production house. However, growers can avoid the extra growing phase by placing the cube into the growing block and then immediately setting the block onto the slab in the production house.

Figure 6. Transplants growing in rockwool cubes for tranplanting to rockwool growing system.

For NFT systems, transplants can be used directly from the seedling cubes without an intermediate transplant stage needed. Some growers produce their transplants in an NFT system instead of the cubes in the tray. The seeded individual cubes are placed on a corrugated surface over which nutrient solution flows, wetting the cubes. This system results in acceptable transplants but is less efficient than the tray system in terms of space and time.

For perlite bags, the transplant can be planted directly through a slit in the perlite bag into the media. The media should have been previously wet and the transplant seedling cube fully buried in the perlite media. Irrigation water from the emitter should be directed at the seedling cube so the cube is dampened until roots grow into the perlite media.

Transplants should be inspected regularly for disease or insects. If needed, only labeled chemicals are applied for control of diseases or insects.

Planting the Crop

Several production systems can successfully be used to produce tomatoes (see section on Production Systems). Crops for each system are started with high quality transplants. General aspects of transplanting tomatoes for each system will be described below.

For the peat trough system, or other similar soilless system (sawdust, rice hulls, etc.), transplants from the containerized trays can be planted directly into the mix in the production house. An average of 3 to 3.5 square feet of production area is provided for each plant. Usually, the production system is set up so that twin-rows of plants are grown with about 5 feet from center-to-center of 2 sets of twin-rows. If there are six sets of twin-rows in a 35 x 110-foot house (not counting the end walkways), then plants placed every 15 inches in a row will result in approximately 3.5 square feet per plant.

Before setting the plants into the soilless mix, water or dilute nutrient solution is applied to thoroughly wet the mix. This operation might need to be done several hours prior to planting. When setting the transplant, a hole is punched in the soil with a trowel or by hand, and the plant set in the hole with the mix firmed around the plant. Applying a cup of dilute nutrient solution to the plant will help firm the soil and provide nutrients to the plant.

After planting, the plants should be observed for any individuals that did not become established properly. They will need to be replaced. Plants will need to be irrigated with dilute nutrient solution as often as it is needed to maintain moisture in the mix. A good rule-of-thumb is to keep moisture at a level where the soil can be squeezed into a clump with only a few drops of water squeezed out.

For the bag-culture system, bags are placed on the cleaned floor of the house in twin-rows and the irrigation system laid out as described in the section on Production Systems. Dilute nutrient solution is applied to thoroughly wet the mix in the bags. It is helpful to apply the solution to bags before drainage slits are cut. The irrigation emitters are inserted and water is applied for several hours to soak the soil. Drainage slits are cut to remove excess water. Bags are then ready to plant.

Bags can be planted by inserting transplants from the containerized system directly into a crosscut made into the bag. The plant is set into a hole, and the media is firmed around the plant. If potted plants are used, then a hole is excavated in the mix to accommodate the lower one-third of the bottomless pot. The pot is set in and water applied to firm the mix around the pot. Roots will emerge from the bottom of the pot and grow into the bag mix. The pot method allows larger plants to be set into the production house, thus reducing the time that the production house cooling or heating systems are needed. This method has advantages in northern climates, but its merits are questionable in the southern climates. Transplanting directly from the seedling trays to the bags is satisfactory.

Once the bags are planted, the irrigation emitters are placed and checked for flow ( Fig. 7 ). Dilute nutrient solution should be applied for 20 to 30 minutes to dampen the mix near the plant ( Fig. 8 ). The plants should be checked to ensure that all have become established.

Figure 7. Placement of emitter near newly planted tomato.

Figure 8. Carefully control irrigation early in season to ensure adequate water and nutrients for plants.

For NFT systems (true NFT and modified pipe NFT), transplants grown in rockwool or foam cubes are placed in the NFT channels. For true NFT, the plastic channel film is then wrapped up around the plant. In pipe NFT, transplants are placed through the round holes in pipes. Like the previously discussed systems, the NFT system should be arranged to provide 3 to 3.5 square feet per plant. Following planting, the plants should be observed to see that none have fallen over.

Irrigation should start when plants are set. Timers for the pipe system should be set for 9 or 10 minutes on and 5 to 6 minutes off. As plants develop, the time sequences will change (see section on irrigation).

Transplants for the perlite and rockwool systems should be about 4 to 6 inches tall. Before planting, the rockwool slabs and perlite bags should be positioned in the greenhouse in twin-rows with the irrigation system readied and the media thoroughly wetted. For transplanting, a crossslash cut is made in the perlite bag or rockwool slab cover where the plant will be placed. The flaps are pulled up to expose the rockwool slab on which the planting block is set. The irrigation emitter is then positioned so that nutrient solution flows through the block then into the slab. Plants set on slabs will develop roots into the slab in 7 to 10 days. Until plants are adequately anchored, spraying operations will require care not to knock over plants. For perlite, the transplant is placed in the perlite media with the seedling growing cube or block buried below the surface of the perlite media. Set the irrigation emitter so that nutrient solution is directed to the seedling media. Dry perlite media will wick moisture from the seedling cube and dessicate the seedling.

Early Season Care

Immediately following transplanting, efforts are directed at monitoring plant establishment and controlling the environment of the greenhouse to maximize plant growth. Since tomatoes in Florida are usually transplanted in September, focus will be on cooling. Greenhouse shading is very important and fans should be set to try to maintain 85 to 90F. After transplants have become established, the nutrient solution is changed to the first solution level for new plants. (See Tables 6 and 7 of the chapter on "Fertilizer Management for Greenhouse Vegetables" document number HS787.)

Plants will need to be observed for tendency to become "bullish" where new growth is dark green, leathery, and rolls downward forming a tight ball of leaves. Plants set under hot, sunny conditions and which are over fertilized with nitrogen are most likely to become bullish. Reducing nitrogen rate to 70 ppm N usually reverses bullishness. Sometimes the tops of the plants curl up in the evening. However, this characteristic is not true bullishness, but is normal.

Plants should be checked frequently (daily) for insects and disease. Growers should learn how to identify the insect and diseases of importance to tomato culture. It is extremely important to control problems early in development and proper identification is a key. Readers are referred to the section on pest management for information on disease and insect identification and control.

Environmental Control

Temperature management is very important for successful tomato crops. Poorly controlled temperature regimes can increase disease problems and lead to fruit color and quality problems. Tomatoes produce the largest yields of highest quality fruits when day temperatures are in the range of 80 to 85F and when night temperatures remain above 62F, but below 72F.

Excessively high temperatures can lead to poor fruit color (orange instead of deep red). High localized fruit temperatures (sun scald or sun burn) from excessive radiant energy on fruits can lead to yellow areas that never turn red. This symptom is referred to as "solar yellows." Unmarketable fruits result. On some cultivars that have the "green shoulder" genetic background, excessive fruit temperature seems to enhance the greenshoulder expression ( Fig. 9 ). These fruits often will not develop uniform red color and the shoulders often become rough and cracked. High temperatures (above 90F) also result in poor pollination and reduced fruit set.

Figure 9. Tomato fruits showing the green-shoulder trait.

Low temperatures also cause problems with fruit quality. Fruit set and fruit smoothness are sacrificed when night temperatures are maintained below 62F. Cat-facing is often more prevalent in houses where night temperatures are low ( Fig. 10 ). Low night temperatures and low light intensity have been associated with increased incidence of blotchy ripening where fruits fail to form uniform red color. Cool temperatures (below 60^oF) enhance the activity of gray mold (Botrytis) disease. Temperatures allowed to drop below 50^oF may result in fruit chilling injury where fruits are damaged by the cold temperatures. Low Temperatures also reduce flower production.

Figure 10. Young tomato fruits with cat-facing disorder.

Temperature control is achieved by use of various systems including heating furnaces, exhaust fans, evaporative cooling pads, and shade cloths ( Fig. 11 ). Details of these systems are given in Volume 2 of this handbook.

Figure 11. Panel board with thermostats that control greenhouse environmental system.

Humidity control is relatively more difficult to achieve in Florida. First, the relative humidity is usually adequate or high in contrast to the extremely low humidity prevalent in northern and desert climates. Controlling humidity is made more difficult by the fact that Florida greenhouses are ventilated frequently, even in the winter. Increasing humidity in winter through the use of inexpensive humidistats that operate the evaporative pad has not been successful because of the poor quality humidistats. They usually are not accurate and are very prone to failure. Furthermore, when the evaporative pad is used for this purpose in the winter, there is often excess cooling because cool air from outside is drawn into the house. If more humidity is required, a fogging system would be a better choice.

Light is usually not a limiting factor for tomato culture except in December and January when cloudy weather can substantially restrict light availability to plants. Light intensity at or above 3500 foot candles should be adequate for winter tomatoes. The major problem in Florida is the associated excessive temperatures that result from excessive radiant energy in fall, spring, and summer.

Low light intensity in winter can lead to increased blotchy-ripening. Fortunately, in Florida these low light periods are usually short in duration so that lighting is not needed. It is a good idea to place white, reflective plastic on the floor of the greenhouse to reflect light back to the tomato plant canopy. This technique can significantly increase the light level in the plant canopy in the winter. In addition, the greenhouse covering film should be kept clean to maximize light reflectance. Another factor in reducing winter light levels is the formation of condensation on the inside of the plastic greenhouse cover. Condensation droplets reduce light transmittance. To combat this problem, growers can choose anticondensate films or use anticondensate chemical materials painted on the inside cover.

Excess light is not a problem in itself but the excessive heat associated with the high radiant energy can cause the high-temperature problems already discussed. During these problem periods, shading of the greenhouse should be practiced. Shading compounds can be painted on the outside of the house or shade cloth systems can be erected inside the house. A shade cloth system inside the house is a good choice since the cloth also reduces the volume of air that has to be exhausted to achieve cooling. Shade cloths can be manually opened and shut or they can be operated automatically through some type of controller operating through a pyronometer.

Shading in Florida can be a 2-tier system where a 30% to 40% shade cloth is used over the house or on the inside on cables following the contour of the ceiling. The second cloth would be a 10% to 20% cloth over the trellis at plant height. Shade systems inside the house on cables have an advantage of being movable so shading can be removed during cloudy periods.

Shade cloths can be made of knitted or spun bonded polypropylene for the least expense for small houses. Plastic sheets are not as desirable and they collect water from condensation. There are several very good commercial shading systems for installation inside a greenhouse, some of which can be automated.

Carbon dioxide (C0₂) enrichment of the winter greenhouse environment is a question many growers have. Research in northern climates has shown that raising the CO₂ level from the normal ambient level of 350 ppm to 1000 ppm often results in increased yield. Effective use of this technology requires that houses be closed for long periods each day. The frequent need for ventilation of the greenhouse, even in winter in Florida makes CO₂ enrichment a very questionable practice. The problem is that high levels of CO₂ cannot be maintained for more than an hour or so on most days before the exhaust fans are needed.

Pollination

Tomatoes are self-pollinated; pollen from a flower pollinates the same flower. To accomplish pollination, pollen must be loosened from the anthers and dusted onto the stigma. Outdoors, wind assists in pollen dehiscence, but in the greenhouse, the flowers must be vibrated. Without vibration, poor fruit set, shape, and size could result.

Pollination is achieved by vibrating the flower cluster for a second or two with some sort of electric vibrator. Some beginning growers use back massagers, electric toothbrushes, etc., but one of the most satisfactory tools is a pollinator (battery operated) made specifically for the purpose of pollinating ( Fig. 12 ). This equipment results in less physical damage to the flower clusters and young fruits than some of the homemade mechanisms. Another method that seems to work well is a handheld electric leaf blower. This is one of the quickest means to effect pollination. Since it is quick, growers are more likely to use it daily.

Figure 12. Battery-operated vibrator for tomato pollination.

Pollination should be done at least every second day. Vibrating is not effective on cloudy days because the humidity prevents pollen dehiscence even with vibration. However, it might be a good idea to pollinate every sunny day in the winter. This will avoid missing several days on end if the "skip-day" is sunny, but the next pollination day is cloudy. Therefore, every-day pollinating lessens the problems caused by cloudy days.

Pollination should be done during the daylight hours of 10 AM and 3 PM. Greenhouse humidity is lower at this time so that pollen dehiscence is highest. In addition, fruit size seems to be maximized by pollination during these hours. This is probably related to the increased amount of pollen available during these hours. When pollinating a cluster, it is important to be careful not to touch developing fruits since the slightest scrape can result in a serious fruit scar as the fruit enlarges ( Fig. 13 ).

Figure 13. Pollination vibrator used to pollinate tomatoes.

Pollination is time-consuming (about 20 to 30 mins for 1000 plants), and it needs to be accomplished during a fairly rigid time span and with regularity. These problems have caused some growers to devise automatic vibrating systems in the house that vibrate the whole trellis system.

For small-size tomato producers, an effective pollination method is the air-blast sprayer or leaf blower. These blowers can be directed at the flower clusters to vibrate them and loosen the pollen. The blower system is very fast and appears to be as effective as individual flower vibration.

This vibration technique usually consists of an electric cam vibrator attached to the trellis system through a common cable. Automatic vibration requires that extra strong (airplane) cable be used for the trellis so that it can withstand the vibration without snapping. Plants need to be fastened tightly to their strings so that vibration is efficient. The automatic system is then operated by a time clock. Vibration can be set for a few seconds (5 to 10) daily. Another option might be to vibrate once for a few seconds at 11 AM and then again at 2 PM. This technique would help the pollination on days that are foggy in the morning but clear up by noon.

Automatic vibration seems to work well for individuals who have tried it, but it has its drawbacks. Since the whole plant vibrates, all flowers on the plant get pollinated, even the very late flowers developing on the lower parts of the stem. These flowers are usually left behind in a hand-harvested house and do not form fruits. In an automatic house, these flowers will usually produce fruit but the fruit will small, poorly shaped, late in maturity, and likely to blotchy-ripen. These problems arise because competition between these late fruits and the other larger fruits already set in the cluster. As a result, operators who use automatic pollination must pay much closer attention to cluster pruning to remove these undesirable fruits.

Another potential problem with automatic vibration is physical damage to the plant stem from scars where the string and stem rub together. Continual abrasion may provide wounded areas for disease organism attack. Excess vibration periods or violent vibrations also could snap tops out of tender plants. Plants vibrated excessively (more than 60 seconds per day) might slow down in growth rate since vibration is detrimental to the growth process.

Recently, certain species of bumble bees have been used in greenhouses for pollination. These bees are commercially cultured and supplied to the grower. Bees are economical pollinators for growers with more than one-quarter acre of tomatoes. Hives are usually active for 6 to 10 weeks, and then must be replaced. Hives cost from $100 to $150 each, depending on bee population of hive ( Fig. 14 ).

Figure 14. Bumble bee hive used for tomato pollination.

Pruning and Training

Greenhouse tomatoes, as a result of their indeterminate growth habit, require continuous pruning and training to the trellis system ( Fig. 15 ). The trellis system consists of wire cable stretched from one end of the house to the other between two anchor posts. The anchors should be metal posts cemented into the greenhouse floor. A counter support, deadman will help strengthen the end posts. The cable is stretched tightly over each row of plants at a height of 8 to 10 feet and fastened on one end to a cable tightener. The downward pull exerted on the cable by a single tomato plant with five or six well-developed clusters of fruit might be 10 to 12 pounds. Therefore, extra supporting posts will be needed every 20 to 30 feet down the row of plants. Cable diameter should be at least 1/16 inch with 3/32 inch preferred.

Figure 15. Training the tomato plant to the trellis system.

Plants are trained up a string attached to the cable above the plant and extending to the base of the plant. Trellis strings are made up ahead of planting, keeping in mind that a 10-month-old tomato plant might be 30 feet long. Different growers have individual preferences on the technique to use to attach the string to the trellis cable and the resulting facility for quickly releasing the plant to lower it. One system is to roll the extra "future" twine in a ribbon or ball and hang it over the cable with enough extra twine to enable the ribbon to dangle. The downward string is then clamped to the upward string by a plant clip. Another option is to attach the string to the wire via a slip knot that can easily be released. There are also commercially available metal string bobbins on which to wrap the twine and which also function as a hanger, or a notched spool with a hook.

String used for trellising should be strong plastic or polypropylene twine. Polypropylene hay baling twine and tomato staking twine work well and are about the least expensive products available. In addition, they can be secured locally.

To start the procedure of trellising the plant, the lower end of the twine is loosely fastened to the base of the plant. This operation usually starts when the plant has 6 to 8 large leaves and before the plants start to topple.

There are basically three methods to attach plants to the twine. The first method involves using plastic plant clips (1 inch size) available at most greenhouse supply outlets ( Fig. 16 ). The twine is clamped in the hinge of the clip and the clip is snapped around the plant stem just below a large leaf. It is not a good idea to clip at the flower cluster node since the flower cluster stem might be crimped and damaged. Clipping is done every 3 or 4 leaves to keep the plant tops attached to the twine.

Figure 16. Plastic clip holding plant stem on trellis string.

The second system involves the use of a plastic ribbon tape in place of most of the plastic clips ( Fig. 17 ). The ribbon can be applied by a hand fastener machine (tapener) that wraps the tape around the twine and plant stem and staples the ribbon ( Fig. 18 ). This method is much faster than the clipping method. However, some clips still must be used since, in the tape method, the plant stem is free to slide down the twine. A clip, fastened just below a leaf, is used every three or four tapes to keep the stem anchored to the twine.

Figure 17. The "tapener" fastener for attaching the plant stem to the trellis string.

Figure 18. The "tapener" in use in a tomato house.

The third system involves simply wrapping the plant stem around the twine as it climbs the twine. This system avoids the expense of clips and tape, but is more likely to result in damage to the plant stem. This damage results from the pressure to force the stem to wrap the twine and from the abrasion of the string on the stem.

Greenhouse tomatoes require pruning of all lateral branches (suckers) as they develop to encourage a single leader ( Fig. 19 ). Pruning helps in the overall management of the long-term tomato crop. Pruning must be done on a frequent schedule (every 3 to 4 days) so that only small side shoots are removed. Excessive intervals result in large shoots that are difficult to remove, resulting in serious damage to the plant and increasing the likelihood of disease ( Fig. 20 ).

Figure 19. Tomato leaf axil side branch (sucker) that needs removal.

Figure 20. Suckers should not be allowed to reach this size before removal.

Pruning is best done early in the day when plants are turgid but dry. Suckers snap out of the leaf axils easily, resulting in a clean wound that heals easily. Growers need to be careful to remove only suckers and not the main terminal bud. Sometimes, this is difficult to do when several suckers are present in the top of the plant. During sucker pruning, any leafiness in the flower cluster should be pinched out. Pruning early in the day allows the wound to dry sufficiently during the day making it less susceptible to decay organisms. It is best not to prune during cloudy periods because drying of the wounds is not optimal.

The pruning time should be used to inspect plants or obvious problems, such as disease, nutritional problems, insects, etc. All pruned plant material should be placed in a container or bag and removed from the greenhouse.

Cluster Thinning

Tomatoes produce anywhere from one to about 10 flowers per flower cluster ( Fig. 21 ). Under good pollination conditions, about six to eight of these flowers might form fruits. For many cultivars, especially large-fruited cultivars, this is too many fruits to develop properly. If too many fruits are allowed to set on a cluster, fruit size, shape, quality, and uniformity are sacrificed. Shape is sacrificed because excessive numbers of fruits in a cluster cause compression damage to neighboring fruits as they develop. Quality is reduced because of the poor shape and because the small, later-setting fruits are prone to blotchy-ripening. Nonuniformity results because maturity occurs over a long period and may overlap fruits on higher clusters.

Figure 21. Small fruits on this cluster should be removed to leave three or four uniform-sized tomatoes.

To alleviate these fruit problems, tomato clusters should be thinned to provide an optimum number of fruits per cluster ( Fig. 22 ). If the cultivar has the capability to produce high yields of large fruits, and this is the goal of the grower, then clusters should be thinned to three to four fruits. Cultivars with intermediate fruit size can be thinned to four or five fruits ( Fig. 23 ). Rarely will leaving more than five fruits in a cluster pay off with the large or medium-size fruiting cultivars. Clusters should be thinned to the lower number of fruits in winter period.

Figure 22. This small fruit should be removed from this cluster.

Figure 23. Thinned cluster with uniform fruit sizes.

Those cultivars being grown for "cluster" tomatoes where the entire cluster is harvested at once may need some thinning to remove off shape of extra, very small fruits. Small fruited "cluster" tomatoes may not need thinning.

Cluster pruning should be done about once per week. This allows several fruits in a cluster to set so that a choice can be made regarding which to remove and which to leave. The objective should be to thin the cluster to a group of fruits that are most uniform in size and age. Cracked fruits and misshapen fruits should be removed no matter the size ( Fig. 24 ).

Figure 24. Small fruits and extra late flowers removed from a tomato cluster.

When cluster thinning, workers must be sure to take care not to rub or scratch fruits to be left. Small abrasions early in fruit development result in large scars at harvest. It is a good idea to check clusters a week or two later to remove any small fruits that developed since the previous thinning. If automatic vibrating pollination systems are used, cluster thinning will play a large role in achieving good fruit quality.

Fertilizer

Tomatoes require close attention to fertilizer programs so that high yields of high quality fruit result. Growers should learn to fertilize the crop by the parts per million (ppm) method rather than by the soluble salt method.

General principles of fertilizer management and specific recipes for tomatoes are found elsewhere in this volume. Fertilizer management is a part of the production practices that can be easily managed when the basics are understood. On the other hand, poor fertilizer management can lead to serious quality problems that take long periods to correct. Good management also applies to the methods growers choose to dispose of fertilizer waste water. Risks to groundwater from leaching of fertilizer is an actively debated issue and greenhouse operations will not be exempted.

Irrigation

Greenhouse tomatoes require large amounts of water, using 1 to 2 quarts of water per plant per day during peak growing periods ( Fig. 25 ). Although tomatoes require large amounts of water, they also are extremely sensitive to flooding damage. If tomato roots are flooded (even if only for a few hours) damage to roots occurs and infection by the Pythium root rot organism is possible. Root flooding is an extremely common problem in greenhouses in Florida, especially in the NFT systems in north Florida.

Figure 25. Collecting nutrient solution in a bucket from an extra emitter to track solution delivery rate and amount.

One of the keys to successful irrigation management is correct timing of water application. Amounts and frequency of application change through the season. In non-circulating systems (perlite, rockwool, bag, trough), water applications need to be more frequent as the plants develop. In NFT systems, irrigation frequency might actually need to be reduced, especially in the small 4-inch tubes because roots block the channels causing water to pool and rise up to flood the roots. This is a serious problem and a limiting factor in the 4-inch PVC system.

Details on specific irrigation principles and practices can be found in the section on irrigation elsewhere in this volume. Irrigation management problems need to be taken into account when deciding an investment in a particular growing system.

Root and Leaf Pruning

In addition to side shoot pruning, tomato plants require leaf pruning, and, if in the NFT system, some root pruning. The root pruning is done in the channel or tube discharge end. Roots will grow into the return system and may clog it if not removed. Roots should be trimmed back away from the discharge end of the growing channels.

Leaf pruning is required to remove old leaves from the lower part of the plant to improve air movement under the plants and to make the growing plants easier to manage ( Fig. 26 ).

Figure 26. Leaf removal should result in clean, smooth stem scars.

Leaf pruning is done in conjunction with "leaning and lowering" of the plants. As the plant grows, it soon reaches the trellis cable. At this time, the plant needs to be lowered so that it can be maintained within the trellis system. Prior to leaning and lowering, about four to six of the oldest leaves are removed. It is best to clip or hand-snap the leaves from the plant leaving a clean, smooth wound that will dry and heal fast. It is important that fleshy stubs or large wounds do not result because these are ideal areas for disease organism attack. At the same time, old "spent" fruit cluster stems should be pruned ( Fig. 27 ). Alter pruning the leaves, the plant is loosened from its cable clip or tie and dropped down allowing new twine to dispense from the ribbon. The plant is lowered so that there is an 8- to10-inch air space between the floor of the greenhouse and the lowest leaves on the plant. Usually this results in lowering the plant 18 to 24 inches. The plant is reclipped at the cable.

Figure 27. Spent fruit cluster stems should be cleanly clipped from the main stem.

During the process of lowering, the plant is angled along the trellis system on a slant, referred to as "leaning" ( Fig. 28 ). After successive lowerings, the plant stems will begin to rest on the greenhouse floor. Leaning and lowering (and leaf pruning) is best done on a frequent basis so that large numbers of leaves do not have to be removed at any one time. Usually every 10 to 14 days will suffice.

Figure 28. These tomatoes have been leaned and lowered following leaf removal.

When leaning and lowering, workers must ensure that no damage occurs to the stems such as snapping or crimping. This is a problem as the plants are lowered and angled around the end posts in the trellis system. In addition, fruits should not be punctured by stems as the stems are lowered. After the pruning is complete, all leaves are removed from the greenhouse to a disposal pit away from the house. The floor should be swept clean of any trash and debris from the pruning processes. After leaf removal, but before lowering, is a good time to apply labeled pesticides (if needed), since good coverage can be achieved.

Temperature Control

Tomatoes grow and yield best when night temperatures are 62 to 72^oF and day temperatures are about 80 to 85^oF. For economic reasons, maintaining the night temperatures at 65^oF is best. At this temperature, diseases such as Botrytis (gray leaf mold) are reduced, and tomato yields and fruit ripening are satisfactory. Night temperatures should not be allowed to drop below 60^oF. At these low temperatures, Botrytis is favored and blotchy ripening is increased.

Growers need to watch the weather especially in the fall and late winter when heating requirements are sporadic. Heaters need to be checked to make sure the pilot lights are operating and that the heaters function properly, even during these sporadic heating periods. Heaters should be cleaned and checked at least yearly for operation efficiency.

Heating can be made more efficient through several factors that growers can control. First, the heaters must be operating correctly and ventilated properly. Improper operation can waste fuel and incomplete burning can produce ethylene gas that can severely damage greenhouse tomatoes.

A second factor that can increase efficiency of heating is the installation of ground or floor air distribution of heat ( Fig. 29 ). Since heat rises, it does not make efficient use of heat to distribute it in a ceiling distribution tube. Growers can install a manifold duct on the fan and direct the heated air onto the floor via stove pipes and clear polyethylene tubes. The tubes can be placed under the plants between the twin rows. Another factor that can be included here is a heat retention cloth, similar to a shade cloth. The heat retention cloth is installed just above the trellis system and deployed during nights when heating is used. A 1.5 to 2.0 ounce per yard polypropylene cloth can be used for this purpose. Heated air will be trapped in the plant canopy instead of rising into the greenhouse ceiling. Shade/heat retention cloth deployment can be automated and controlled by a computer.

Figure 29. Distributing heated air on the floor helps warm the root zone and reduces condensation on the leaves and fruits.

A third factor that helps obtain better growth is the installation of motorized shutter vents for winter ventilation ( Fig. 30 ). The shutter vents are installed in the end wall above the cooling pad. With the vents in place, the pad can be closed off completely in the winter and reduce cool air from entering the greenhouse. This helps make night heating more efficient even compared to situations where growers place plywood or styrofoam sheets loosely against the pad on cold nights.

Figure 30. Motorized inlet shutters for winter ventilation.

Ventilation and cooling is needed for tomatoes to reduce heat scalding on fruits. Tomatoes perform best if the day temperatures do not rise above 85F. This temperature is impossible to maintain in the fall and spring without some type of shading.

The majority of cooling on warm, dry days is achieved by exhaust fans and evaporative cooling pads. Shading by greenhouse shade paint or cloths is needed to reduce the heat load in fall and spring when temperature and humidity are high ( Fig. 31 ). Shade cloths (white or reflective cloths) installed in the house above the trellis are more flexible than the white greenhouse shading paint. Shading should be present for the planting of the crop and removed about November 1. Spring shading should be installed by the first of March.

Figure 31. Greenhouse ceiling contour shade cloth system.

The degree of shading will range from about 20% early to about 50% during the hottest part of the season. The plastic greenhouse cover alone can shade anywhere from 10% to 20% depending on type and age. A system that has worked in Florida involves both a ceiling cloth and a trellis-height cloth. The ceiling cloth is a 30% polypropylene cloth that follows the inside contour of the ceiling suspended on cables. The second cloth over the trellis is a 20% polypropylene cloth. Shading can start with the trellis cloth in early March. By the middle or end of March, the ceiling cloth alone is used. Then, both cloths will be needed by the middle or end of April.

Shade cloths can vary from white polypropylene materials to reflective, specially designed shading materials. Polypropylene "row covers," obtained locally, appear to function well, and are inexpensive. They are satisfactory for the small grower. Larger growers may be more efficient with a computer controlled, specially-designed shading system. A key to effective shading is to cover 100% of the crop area. Placing strips of a cover in the house does not effectively reduce fruit sunburn. Furthermore, complete cover installation reduces the amount of air the fans must exhaust to achieve cooling. This is because, with the cover in place, only air in the plant canopy (below the cover) is exhausted.

Ventilation of the tomato house is still required on most days in the winter. This is where the motorized shutter vents are very useful. During December, January, and part of February, the cooling pad can be closed off. The shutter vents are then opened by thermostat or controller just before the first fan comes on. Cool air from outside is drawn in through the vents rather than the cooling pad. The cool air is drawn in over the top of the crop instead of directly onto the crop if the cooling pad was used. Cold air drawn through the pad directly onto the crop reduces growth and seriously reduces the size and quality of fruits.

More information on heating and cooling system design, operation, and maintenance can be found in Volume II of this handbook. The key for successful tomato production is to begin heating and cooling on a timely basis. Tomatoes perform best when temperature regimes are uniformly controlled. Wide fluctuations in temperatures lead to fluctuations in growth rate and eventually give rise to poor fruit shape, color, and increased fruit cracking. Attention to efficient designs and operation of heating and cooling systems will pay off.

Additional Topics

Other factors in successful tomato production (pest control, costs of production and marketing) are covered elsewhere in this handbook. Tomato growers should refer to these sections for help on these topics.

Cleaning Up Between Crops

Tomato crops are usually terminated in late June or early July, depending on marketing situations. About 40 to 45 days prior to termination date, the plants can be topped by cutting the plant top off at the trellis cable. Pollination can stop but fertilizer solution application is maintained. Fruits on the vine will continue to ripen and the last ones should be harvested by the projected termination date. Most growers prefer to have at least one month between crops for cleaning the house in preparation for the new crop.

Cleaning the house involves removing the old plants and disinfesting the house and growing surfaces. For all cultural systems, plants need to be removed from the house and dumped in an area away from the house to avoid reintroduction of insects and disease organisms. Burying the plants is best.

In the NFT system, the channels or pipes need to be cleaned of plant debris and roots and disinfested with a 10% bleach solution. Surfaces should be wiped clean of dust and insect honeydew, if present. The sump tank should be flushed and cleaned thoroughly.

For the trough system, all plant material should be removed and the irrigation system flushed and cleaned. Chlorination and/or acidification might be needed to clean out bacteria and/or calcium carbonate scale.

Mix in the trough should be replaced or sterilized with steam or fumigated where labeled chemicals are available for that purpose. Additional mix might be needed to replace that which was oxidized during the previous season.

In the bag system, the house needs to be cleaned and disinfested. The irrigation system needs to be flushed and cleaned as above for the trough system. Ideally, the bags should be replaced, however most research shows that the bags can be used for a second season as long as no disease problems are suspected.

In the perlite or rockwool systems, the bags or slabs are dried out by turning off the irrigation system and letting the plants absorb the remaining water from the media. Plants are then removed and the irrigation system cleaned as above. Rockwool slabs can be used for at least a second crop. Prior to reuse, the slabs are removed from the plastic sleeve and sterilized. New sleeves are placed around the slabs. Perlite bags also can be reused at least once, as long as no root diseases were present the year before. The greenhouse should be disinfested as for any of the above cultural systems.

Related Literature

Hochmuth, R.C., L.L. Leon, and G. J. Hochmuth. 1997. Evaluation of several greenhouse cluster and beefsteak tomato cultivars in Florida. Univ. of Fla. Coop. Ext. Report Suwannee Valley REC 97-3 11pp.

Hochmuth, R.C., G.J. Hochmuth, and M.C. Ross. 1993. Evaluation of Greenhouse Tomato Cultivars for Production and Quality in North Florida in the 1992 and 1993 Season. Univ. of Fla. Coop. Ext. Report Suwannee Valley REC 93-2. 12 pp.

Hochmuth, R.C. G. J. Hochmuth, M.E. Donley, and M.C. Ross. 1992. Evaluation of Ten Greenhouse Tomato Cultivars for Production and Quality in North Florida in the 1991 to 1992 Season. Univ. of Fla. Coop. Ext. Report Suwannee Valley REC 92-22. 17 pp.

Hochmuth, R.C., G.J. Hochmuth, M.E. Donely, and C.W. Morrison. Evaluation of Seven Greenhouse Tomato Cultivars for Production and Quality in North Florida in the 1989 and 1990 Season. Univ. of Fla. Coop. Ext. Report Suwannee Valley REC 91-15. 9 pp.

More Information

For more information on greenhouse crop production, please visit our webiste at http://nfrec-sv.ifas.ufl.edu .

For the other chapters in the Greenhouse Vegetable Production Handbook, see the documents listed below:

Florida Greenhouse Vegetable Production Handbook, Vol 1

Introduction, HS 766

Financial Considerations, HS767

Pre-Construction Considerations, HS768

Crop Production, HS769

Considerations for Managing Greenhouse Pests, HS770

Harvest and Handling Considerations, HS771

Marketing Considerations, HS772

Summary, HS773

Florida Greenhouse Vegetable Production Handbook, Vol 2

General Considerations, HS774

Site Selection, HS775

Physical Greenhouse Design Considerations, HS776

Production Systems, HS777

Greenhouse Environmental Design Considerations, HS778

Environmental Controls, HS779

Materials Handling, HS780

Other Design Information Resources, HS781

Florida Greenhouse Vegetable Production Handbook, Vol 3

Preface, HS783

General Aspects of Plant Growth, HS784

Production Systems, HS785

Irrigation of Greenhouse Vegetables, HS786

Fertilizer Management for Greenhouse Vegetables, HS787

Production of Greenhouse Tomatoes, HS788

Generalized Sequence of Operations for Tomato Culture, HS789

Greenhouse Cucumber Production, HS790

Alternative Greenhouse Crops, HS791

Operational Considerations for Harvest, HS792

Enterprise Budget and Cash Flow for Greenhouse Tomato Production, HS793

Vegetable Disease Recognition and Control, HS797

Vegetable Insect Identification and Control, HS798

Tables

Table 1. Tomato seedling nutrient solution.

N	P	K	Ca	Mg	S	Fe	Mn	Zn	Cu	B
-------------------------------------ppm---------------------------------
50	20	50	100	20	20	1.0	.5	.2	.1	.5

Footnotes

1. This document is HS788 and a part of SP48,a chapter of the Florida Greenhouse Vegetable Production Handbook- Volume 3, one of a series of the Horticultural Sciences Department, Florida Cooperative Extension Service, Institute of Food and Agricultural Sciences, University of Florida. Date first printed: Decemaber, 1990, Date revised: December 2001. Please visit the EDIS Web site at http://edis.ifas.ufl.edu.

2. G.J. Hochmuth, professor of Horticultural Sciences and Center Director, North Florida Research and Education Center, Institute of Food and Agricultural Sciences, University of Florida. The Florida Greenhouse Vegetable Production Handbook is edited by George Hochmuth, professor of Horticultural Sciences and Center Director, North Florida Research and Education Center - Quincy and Bob Hochmuth, extension agent IV, North Florida Research and Education Center - Suwannee Valley, Cooperative Extension Service, Institute of Food and Agricultural Sciences, University of Florida, Gainesville, FL 32611.

The Institute of Food and Agricultural Sciences (IFAS) is an Equal Opportunity Institution authorized to provide research, educational information and other services only to individuals and institutions that function with non-discrimination with respect to race, creed, color, religion, age, disability, sex, sexual orientation, marital status, national origin, political opinions or affiliations. For more information on obtaining other extension publications, contact your county Cooperative Extension service.

U.S. Department of Agriculture, Cooperative Extension Service, University of Florida, IFAS, Florida A. & M. University Cooperative Extension Program, and Boards of County Commissioners Cooperating. Larry Arrington, Dean.

Copyright Information

This document is copyrighted by the University of Florida, Institute of Food and Agricultural Sciences (UF/IFAS) for the people of the State of Florida. UF/IFAS retains all rights under all conventions, but permits free reproduction by all agents and offices of the Cooperative Extension Service and the people of the State of Florida. Permission is granted to others to use these materials in part or in full for educational purposes, provided that full credit is given to the UF/IFAS, citing the publication, its source, and date of publication.

راهنمای انواع گلخانه (جنس، محصولات قابل کشت، سیستم های مورد نیاز و ...)

مقدمه:

احداث گلخانه براي توليد ميوه هاي خارج از فصل و همچنين گل و گياهان زينتي از قرن 17 ميلادي در اروپا آغاز و در سالهاي اخير به منظور استفاده بهينه از منابع خاك وآب و يا اشتغال زايي در سراسر جهان گسترش يافته است.
اين صنعت در استان اصفهان از سال 1340 در منطقه فلاورجان با گلخانه هاي چوبي شروع شــــده و هم اكنون با احداث گلخانه هاي مدرن در سراسر استان, انواع محصولات نظير خيار, گوجه فرنگي, فلفل دلمه اي رنگي, طالبي آناناسي, توت فرنگي, انواع گلهاي شاخه بريده مانند رُز, ژربرا و....... در حال توليد است كه علاوه بر تأمين بازارهاي داخلي استان, به ساير استانها و مقداري نيز به خارج از كشور صادر مي گردد.
براي اطلاع رساني مناسب به متقاضيان احداث گلخانه در استان, سازمان جهادكشاورزي اصفهان مجموعه اي تحت عنوان (آشنايي با كشت هاي گلخانه اي) تدوين نموده كه حاوي اطلاعات اجمالي از انواع محصولات گلخانه اي سازه ها و چگونگي صدور پروانه تأسيس گلخانه مي باشد. كه اميد است مورد استفاده علاقه مندان توليدات محصولات گلخانه اي قرار گيرد.

1- تعريف گلخانه:
 گلخانه بخش محدودي از فضاست كه در آن كليه عوامل محيطي قابل كنترل بوده و براي كشتهاي متراكم و توليد محصول خارج فصل و يا خارج از محيط طبيعي گياه احداث ميگردد.
 
2- انواع گلخانه ها :
گلخانه ها از نظر نوع تو ليد و نوع تيپ سازه داراي انواع مختلفي به شرح ذيل مي باشند.
تقسيم بندي بر اساس نوع توليد:
1-2- گلخانه هاي توليدي سبزي و صيفي شامل محصولاتي نظير خيار, گوجه فرنگي, توت فرنگي, فلفل, بادمجان, طالبي, سبزيجات برگي(ريحان- شاهي و........) مي باشد.
2-2- گلخانه هاي توليد گل و گياهان زينتي براي توليد انواع گلهاي شاخه بريده(رُز- ژربرا – گلايول – داودي) وگلهاي آپارتماني مي باشد.
3-2- سالنهاي گلخانه اي توليد قارچ دكمه اي و قارچ صدفي
از نظر نوع سازه گلخانه ها به دو دسته چوبي يا سنتي و مدرن يا فلزي تقسيم مي شوند.
4-2- گلخانه هاي چوبي
اسكلت اصلي اين گلخانه ها از چوب با پوشش پلاستيك مـي باشد. ارتفاع در ايـن سازه هـا 2 تا 3 متر و سيستم گرمايي و تهويه مناسبي ندارد و بدليل ارتفاع پايين مناسب كشت محصولاتي نظير خيار و گوجه فرنگي نمي باشد. مزيت اين گلخانه ها قيمت ارزان احداث هر واحد آن مي باشد ولي بدليل نامناسب بودن محيط داخلي براي رشد گياه معمولاً ميزان توليد در واحد سطح در مقايسه با گلخانه هاي مدرن بسيار كمتر است. بدلايل ذكر شده اين نوع گلخانه ها توسعه نيافته است و گلخانه هاي چوبي كه قبلاً احداث شده به تدريج به گلخانه هاي مدرن تبديل مي شوند.
5-2- گلخانه هاي فلزي يا مدرن
اسكلت اين گلخانه ها از فلز است كه معمولاً با پلاستيك هاي ضد اشعه ماوراء بنفش (uv) پوشش و داراي سيستم گرمايشي و تهويه مناسب مي باشد. ارتفاع اين نوع گلخانه ها بيش از 5/4 متر است و بدليل شرايط مناسب رشد گياه در اينگونه سازه, عملكرد در واحد سطح نسبت به گلخانه هاي چوبي افزايش دارد.
اتصال قطعات در گلخانه هاي فلزي بوسيله پيچ ومهره(پرتابل)و يا استفاده از جوش مي باشد. هزينه واحد گلخانه هاي پرتابل نسبت به سيستم جوشي 20-15% بيشتر است ولي نصب آن آسانتر و تغييرات در سازه راحت تر است. تيپ هاي مختلف سازه هاي موجود, مزايا و معايب  در جدول شماره(1) نشان داده شده است. 
جدول شماره(1)

6-2- سالنهاي گلخانه اي توليد قارچ هاي خوراكي:
كارگاههاي توليد قارچ هاي خوراكي با بلوك, آجر, سيمان, بصورت يك ساختمان معمـولي ســاخته مي شود و در آن امكانات گرمايشي, سرماساز و رطوبت ساز تعبيه مي شود.
بعضي از كارگاههاي توليد قارچ بصورت گلخانه اي احداث ميگردد ولي با توجه به اينكه رشد قارچ به نور ناچيزي نياز دارد. پوشش هاي گلخانه ها از نوع پلاستيك هاي رنگي كه نور ناچيزي بايد از آن عبور كند انتخاب مي شود.
قارچ هاي خوراكي كه در ايران پرورش داده مي شوند عبارتند از قارچ دكمه اي و قارچ صدفي, توليد قارچ دكمه اي علاوه بر سالنهاي پرورش نياز به كارگاه توليد كمپوست دارد كه توليد كمپوست آلودگي محيط را به همراه دارد. لذا بايد اين كارگاهها در خارج از مناطق مسكوني و با مجوز سازمان حفاظت محيط زيست احداث شود.
بستر پرورش قارچ صدفي كاه وكلش غلات است و چون نيازي به كمپوست ندارد موجب آلودگي محيط نمي شود و در مناطق مسكوني هم مي توان به پرورش آن اقدام نمود و نيازي به مجوز سازمان حفاظت محيط زيست ندارد.
 
3- انواع بسترهاي كاشت محصولات گلخانه اي
بستر كاشت در گلخانه ها به دو صورت خاكي و يا هيدروپونيك(بدون خاك)هستند كه در كشت خاكي ريشه گياه در خاك قرار ميگيرد كه در اين روش مديريت تغذيه آسان و نياز به دانش فني زيادي ندارد ولي مقداري از مواد غذايي مصرفي از دسترس گياه خارج و بيماريهاي خاكزي همواره كشت را تهديد مي كند.
در كشت هيدروپونيك ريشه گياه در موادي نظير پرلايت, پشم سنگ, ليكا, ماسه و....... قرار داده مي شود و مواد غذايي مستقيماً در دسترس گياه قرار ميگيرد كه اين روش مصرف آب را كاهش, بيماريهاي خاكزي كم و عملكرد را در واحد سطح افزايش مي دهد امّا نياز به دانش فني بالا و مدير كارآزموده و متخصص دارد و هزينه ساخت هم 20-15 درصد افزايش مي يابد. 
 
4- عملكرد توليدات گلخانه اي
مهمترين مزيت توليدات گلخانه اي نسبت به توليد در فضاي باز عبارتند از: اشتغالزايي بالا, مصرف آب كم و افزايش توليد در واحد سطح.
جدول شماره(2)عملكرد تعدادي از محصولات گلخانه اي

حداقل سطح اقتصادي يك گلخانه 2500مترمربع مي باشد كه نياز به 3000مترمربع زمين مناسب جهت احداث گلخانه دارد.
 

5- شرايط لازم براي احداث گلخانه
براي احداث هر گلخانه بايد موارد ذيل مد نظر قرار گيرد.
1-5- محل مناسب احداث گلخانه
خاك محل احداث گلخانه بايد داراي بافتي متوسط, زهكشي مناسب, فاقد شوري و قليائيت, آهك و گچ باشد. محل گلخانه حتي الامكان نزديك جاده هاي اصلي يا داراي جاده هاي مناسب باشد. شيب هاي تند, محلهاي بادگير مكان مناسبي براي احداث گلخانه نيستند. ابعاد زمين بايد طوري انتخاب شود كه بتوان گلخانه ها را در جهت شمال – جنوب در آن احداث نمود.
2-5- وجود آب كافي با كيفيت مناسب
حداقل آب مورد نياز براي 1000مترمربع گلخانه در هر شبانروز در فصل تابستان(پيك مصرف)10-8 مترمكعب است كه با توجه به ميزان آب موجود, سطح گلخانه قابل احداث را ميتوان مشخص كرد. علاوه بر مقدار آب, كيفيت آب از عوامل مهم در توليد محصولات گلخانه اي است.
تحمّل گياه نسبت به املاح موجود در آب آبياري متفاوت است. مهمترين عامل محدود كننده براي كشت هاي گلخانه اي شوري يا EC آب است.
EC قابل تحمّل براي گياهان در جدول(شماره3)بيان گرديده است.
ميزان EC اگر از مقادير ذكر شده بيشتر گردد عملكرد محصول كاهش مي يابد. علاوه بر EC, ميزان سديم قابل جذب(S.A.R),كلر, بيكربنات موجود در آب هم در عملكرد محصول مؤثرند لذا لازم است قبل از احداث گلخانه از آب مورد استفاده, آزمايش كاملي بعمل آيد.
EC مناسب براي كشت محصولات گلخانه اي
جدول شماره (3)

6- تجهيزات و ادوات مورد نياز در گلخانه ها
از تجهيزات و ادوات مورد نياز گلخانه ميتوان به سيستم گرمايشي, سرمايشي, ژنراتور و....... اشاره نمود.
الف- انواع سيستم گرمايشي:
1- سيستم مركزي: سيستم شوفاژ(براي گلخانه هاي بالاي 4/.هكتار) در اين سيستم از بخار آب يا آب داغ استفاده مي شود.
2- سيستم موضعي: بخاري شامل سه دسته, بخاريهاي منفرد يا تراكمي– بخاريهاي كنوكسيوني يا همرفتي– بخاريهاي تابشي با انرژي پايين.
ب- انواع سيستم سرمايشي:
1- سيستم خنك كننده تابستانه:
1-1- سيستم خنك كننده فن وپد: متداولترين سيستم تابستانه در گلخانه ها به شمار مي رود.
(Fan and pad evaporative coding system)
2-1- سيستم خنك كننده تبخيري(مه پاش)
 (Fog evaporating cooling system)
2- سيستم خنك كننده زمستانه
2-1- سيستم تيوپ– پنكه     (fan tube ventilation)
 
7- ساير تجهيزات مورد نياز گلخانه
1- ژنراتور (برق اِضطراري) 2- ترموستات 3- سيستم آبياري تحت فشار
 
8- آفات و بيماريهاي مهم گلخانه اي در مناطق مرکزي
اسامي برخي از آفات و بيماريهاي مهم كه معمولاً به محصولات سبزي و صيفي و گل و گياهان زينتي خسارت وارد مي سازند به شرح ذيل مي باشد.
الف- آفات گلخانه اي
مينوز
تريپس
شته ها
زنجركها
مگس سفيد
حلزون هاي صدف دارو(رابها)
كنه تارعنكبوتي
شپشكهاي سپردار
آبدزدك

ب- بيماريهاي گلخانه اي
بيماري سفيدك داخلي(دروغي)
بوته ميري يا مرگ گياهچه
بيماري سفيدك سطحي
پژمردگي آوندي ناشي ازفوزاريوم
نماتد مولد غده ريشه
بيماري پژمردگي ناشي از ورتيسليوم
ويروس موزائيك خيار
علفهاي هرز
 
منبع: سازمان جهاد کشاورزي استان اصفهان

کاشت پسته

احداث باغ

ـ خصوصيات خاك:

كشت پسته در رده هاي مختلفي از خاك با موفقيت انجام مي شود. در مناطق پسته كاري ايران بافت شني لومي كه يك باقت متوسط مي باشد بهترين محصول را توليد مينمايد. همچنين در بافتهاي سنگين تر خاك مثل لوم ـ روسي ـ سيلتي و حتي لوم ـ رسي مصحول مناسبي توليد شده است. وجود زهكش هاي طبيعي همانند يك لايه شني در عمق بيش از 2 متر از سطح خاك، ميتواند سنگيني بافت را جبران نمايد. مناسبت ترين خاك براي كشت و پرورش پسته از نظر عمق، خاكهايي عمق همراه با بافت يكنواخت ميباشد. وجود خاك كم عمق و يا سخت لايه، باعث ميشود كه قسمتهاي هوائي و زيرزميني درخت، كوتاه مانده،  در نتيجه باروري و عملكرد آن بطور محسوسي كاهش يابد. درختان پسته در شرايط ماندآبي رشد مناسبي ندارند.

ـ كيفيت آب:

در مورد ارزيابي كيفيت آب آبياري 4 مورد مهم را بايد در نظر گرفت:

1-در صورتيكه EC آب آبياري كمتر  از 7/0 دي زيمنس بر متر(ds/m)  بوده و SAR آن كمتر از 5/3 باشد، كاربرد آبي هيچگونه محدوديتي ندارد.

2-     در صورتيكه EC آب از 2 دي زيمنس بر متر (ds/m) بيشتر باشد، سبب تجمع املاح و پيدايش و توسعه خاكها مي شود و قليا مي شود. به اين دليل استفاده از چنين آبهايي محدوديت ايجاد ميكند.

3-     آب آبياري كه SAR آن از 7 بيشتر باشد، سبب كاهش نفوذ آب در خاك ميشود. در اين حالت ، عدم تعادل بين سديم محلول با كلسيم و منيزيم موجب پراكندگي ذرات، سله بستن و گرفتن خلل و فرج خاك خواهد شد.

4-     اگر مقدار بر آب آبياري از 7/0 تحت در ميليون و كلر آن از 3 ميلي اكي والان در ليتر متجاوز كند، سبب تجمع اين دو عنصر ميشود. اين تجمع باعث ايجاد مسموميتهاي خاصي در پسته ميگردد.

ـ نمونه برداري از خاك و آب:

بهتر است كه نمونه برداري قبل از احداث باغ و يا در حين آن انجام شده و نمونه برداريهاي مداوم نيز در سالهاي اوليه ايجاد باغ، براي شناسايي و تشخيص ميزان عناصر و شرايط شوري و دفع مشكلات آن صورت گيرد. زيرا در اين حالت كنترل و املاح مشكلات بسيار آسانتر بوده  و هزينه يا خسارت كمتري براي باغدار به همراه  خواهد داشت. تهيه نمونه اي آب و خاك بايد به نحوي انجام شود كه نماينده واقعي محل باشد.

ـ تهيه نمونه خاك:

نمونه برداري بايد در يك زمان معين و مداوم، با توجه به روش آبياري و تا عمق2 -5/1 متري در اعماق 200-160-120-80-40 سانتيمتر از سطح خاك انجام گيرد. در محل انتخاب شده جهت نمونه برداري، نبايد تخليه موادي مثل كود حيواني، مصالح ساختماني و... صورت گرفته باشد.

در صورتيكه زمين شكل هندسي داشته باشد، قطرهاي آن را بطور تقريبي رسم نموده،  سپس  از محل تلاقي آنها يك نمونه و از محل راسلها با كمي فاصله به مركز چهار نمونه تهيه ميگردد. اگر زمين مورد بحث شكل هندسي نداشته باشد، در اينصورت به صورت زيگزاگ و يا مارپيچي حركت كرده به نحوي كه در محل هر تغيير جهت، يك نمونه تهيه گردد. مهمترين مرحله در تهيه نمونه خاك، دقت از مخلوط كردن صحيح نمونه ها بمنظور تهيه نمونه مركب ميباشد.

ـ تهيه نمونه آب:

نمونه برداري آب به سادگي امكان پذير است، بدين ترتيب كه ظرف نمونه برداري بايستي تميز و عاري از هر گونه ماده ديگر باشد. در زمان نمونه برداري، حتي ظروف تميز و نو را ابتدا با نمونه آب مورد نظر كاملا شستشو داده، سپس كاملا پر ميگردد. بطوريكه فضاي خاك براي هواد باقي نماند؛ زيرا وجود هوا، باعث رسوب كردن كربنات كلسيم خواهد شد. پس از تهيه نمونه آب، تا زمان تجزيه بايد آن را حتما در يخچال نگهداري كرد. در غير اينصورت در درجه حرارت معمولي اتاق، كلسيم (Ca++)  و بيكربنات (Hco-3) رسوب كرده و شوري كل آب كاهش مييابد. ناگفته نماند كه در زمان تهيه نمونه آب لازم است كه حداقل نيم ساعت از شروع پمپاژ آب گذشته باشد.

آماده سازي زمين

پس از تهيه نمونه هاي آب و خاك، در صورتيكه براي احداث باغ مثبت باشد پروفيل هايي به عمق حداكثر 2 متر براي شناسايي كامل خاك، در صورتيكه صورت امكان طبقه بندي آن حفر ميشود.

براي شروع كار در صورتي كه لايه سطحي خاك (قبل از تسطيح) خيلي شور باشد، لازم است لايه نازكي از سطح خاك را كه محل تجمع املاح است كنار زده و خاكهاي جمع شده را از مزرعه خارج نمود.

در صورتي كه پروفيل و نمونه برداري نشان داد كه بافت خاك كاملا شني بوده و يا تا عمق 2 متري داراي سخت لايه باشد، بايد از احداث باغ در چنين محلي اجتناب نمود. اگر با حفر پروفيل مشخص شد كه خاك محل احداث باغ مطبق ميباشد. (يك لايه شني و يك لايه رسي يا بر عكس)، در اين صورت قبل از انجام هر كاري، با توجه به نقشه باغ و تعيين جهت و امتداد رديفي در محل كاشت، خاك را حداقل به عرض يك متر  و به عمق يك تا دو متر با بيل مكانيكي و يا لودر كاملا مخلوط و يكدست مينمايند. با اين كار اگر در عمق مذكور سخت لايه اي  وجود دارد شكسته ميشود.

پس از اين ميتوان ساير عمليات را طبق نقشه انجام داد. چنانچه سيستم آبياري غرقابي مدنظر باشد بايستي شيب نهايي به حدود 2-1 درصد برسد. اگر در محل كاشت با توجه به نتايج، عمليات اصلاحي لازم باشد در اين صورت ممكن است در نوار محل كاشت، گچ يا گوگرد و كود حيواني پوشيده را به خاك اضافه كرده و سپس كاشت نهال را انجام داد.

لازم به ذكر است جهت اصلاح خاك (درصورتيکه Ph خاک بالاتر از 7/5 يا 8 باشد)

يا اندازه گيري سديم قابل تبادل و با درنظر گرفتن مقدار بهينه آن، مقدار گچ و يا گوگرد لازم در هر هكتار را محاسبه و به زمين داده شود.  البته بايد درنظر داشت كه آثار اين اصلاح خاك در طولاني مدت و حداقل 2 تا 4 سال بعد بروز كرده و مشاهده خواهد شد. در صورتي كه كود حيواني مورد استفاده كاملا پوشيده شده و عاري از بذر علفهاي هرز باشد، مي توان آن را در نوار محل كاشت نهال ريخته و گوگرد را نيز به آن اضافه نمود.

لازم است تاكيد شود دادن گچ به تنهايي، ميتواند خاك را اصلاح كند ولي دادن گوگرد بدون كود حيواني هيچ فايده اي بر آن مترتب نيست. پس از انجام عمليات فوق در صورتي كه آبياري به روش غرقابي انجام ميشود،‌ بايد در زمان كاشت نكات زير را در نظر گرفت:

حد مجاز شوري براي پسته 8 ميلي موس بر سانتيمتر (دي زيمنس بر متر) ميباشد، البته شوري تا 12 ميلي موس بر سانتيمتر نيز قابل قبول است و شوري بيش از آن موجب خشکيدن نهال و خسارت به آن ميشود. در اراضي بکر بايد قبل از کشت يا توام با کشت پسته در سالهاي اوليه، به منظور کاهش شوري خاک عملياتي مثل زراعت جو و امثال آن انجام گيرد تا بدينوسيله با آبياري هاي مرتب و با دور كم، شوري خاك كاهش يافته و به حد مجاز نزديك شود وگرنه خشكيدن تعدادي نهال در هر آبياري، اجتناب ناپذير خواهد بود. كاشت نهال و يا بذر خصوصا در مناطقي كه منابع آب و خاك كشور است،‌ بايد در داغ آب و خاك شور است، نبايد در داغ آب و نوك پشته ها انجام شود و بهتر است محل كاشت كمي پايين تر از محل داغ آب انتخاب شود.

اگر قبلا نهال در وسط پشته كشت شده باشد، ‌توصيه ميشود به مرور از حالت جوي و پشته درآمده و به كرتي تبديل شوند و خاك اطراف طوقه ها برداشته شود.

در صورتي كه كاشت پسته در اراضي بسيار شور و يا شور و قليا و سديمي، مدنظر مي باشد به جاي جوي و پشته، نواري به عرض حداقل يك متر و با عمق مناسب (جهت آبگيري به حجم کافي) ايجاد شده و نهال درست در وسط اين نوار كشت شود (شكل نوار مستطيل بوده و با عمق مربوطه، در حقيقت مكعب مستطيلي است كه در كف و روي زمين آن نهال ها كاشته ميشوند). در برخي موارد استثنايي، دادن خاك رس به اراضي بسيار شني و يا اضافه كردن شن به اراضي رسي با اطمينان از شورنبودن شن و يا رس اضافه شده توصيه ميشود.

شخم زدن و ديسك  كردن

عمليات شخم به منظور زير و روكردن خاك و از بين بردن علفهاي هرز، عمليات ديسك زدن به منظور خردكردن كلوخ ها و جمع آوري علفهاي هرز انجام ميشود. گاهي چنانچه بافت خاك نامناسب بوده و نياز به اضافه كردن مواد اصلاحي باشد، اين مواد قبل از شخم و ديسك زدن به خاك اضافه شده و سپس اين عمليات انجام ميگيرد.

پياده كردن نقشه كاشت

نقشه كاشت شامل محل رديفهاي كشت، محل درختان اصلي،  محل قرار گرفتن درختان نر، محل قرار گرفتن خيابانهاي اصلي و فرعي، محل قرارگرفتن نوارهاي بادشكن، مسيرهاي اصلي و فرعي حركت آب و... ميباشد كه با توجه به طرح كشت (مستطيلي، مربعي، لوزي و...)‌متفاوت ميباشد.

مرزبندي و جوي بندي

پس از انتخاب روش آبياري و در صورت وجود آبياري غرقابي، بايستي طراحي و پيش بيني لازم جهت مرزبندي قطعات، ‌ايجاد مسير حركت آب در ورودي هاي اصلي و فرعي انجام شود. در صورت نياز،  ايجاد محل مناسب براي جمع آوري آب اضافه (زهكش) ضروري ميباشد.

ايجاد نوارهاي بادشكن

با توجه به وضعيت اقليمي منطقه و در صورت وجود بادهاي شديد، طوفاني و حركت شنهاي روان در منطقه بايستي در اطراف مزرعه نوارهاي بادشكني از درختان مناسب (با ارتفاع بالا) و عمود بر جهت باد ايجاد گردند تعداد نوارها به نوع گياهان انتخاب شده بستگي دارد. ضمنا گياهان انتخاب شده بايد ميزبان مشتركي براي آفات و بيماريهاي پسته باشند.

درختان گز، سنجد، سرو، كاج و حتي درختان پسته نر بادشكن هاي مناسبي هستند.

كودهاي آلي

بطور كلي مزيت كودهاي آلي بطور عمده ناشي از مقدار ازت آنها است. نيتروژن ميتواند به شكل آلي در خاك ذخيره شده و پس از معدني شدن براي گياه قابل استفاده خواهد شد. گياهان پوشش دهنده سطح خاك كه در پاييز و ابتداي بهار ميرويند، ازت معدني خاك را جذب و به مواد آلي تبديل مينمايند. لذا باعث كاهش آبشويي و ازت زدايي ميگردد. شخم زدن و مخلوط نمودن گياه پوشش دهنده، در خلال فصل رشد، از راه فرايند معدني كردن ازت آن را به صورت تدريجي آزاد ميسازد.

انواع كودهاي آلي

كودهاي آلي بر اساس منشا پيدايش به سه دسته عمده: حيواني، گياهي و مخلوط تقسيم ميشوند.

مزاياي كودهاي آلي

اين كودها ممكن است بتوانند تمامي عناصر ضروري پر مصرف و كم مصرف را براي گياه تامين كنند. اهميت ديگر كودهاي آلي، بهبود و افزايش نفوذپذيري خاك نسبت به آب و هوا و در نتيجه نفوذپذيري ريشه يا گياه ميباشد.

كودهاي  دامي

در ايران خصوصا در باغات پسته از كود ماكيان نوع مرغي بسيار مصرف مي شود و بهتر است از مصرف مداوم كود مرغي در باغات پسته خودداري نمود و حداقل هر سه يا پنج سال از كود آلي ديگري استفاده شود.

مقدار مصرف اين كود به علت بالابودن ازت آن بيش از 10 تن در هكتار براي درختان جوان (15 ساله) توصيه نميشود. در مورد درختان بارور و مسن ميتوان ميزان استفاده از آن را تا حداكثر 20 تن در هكتار بالا برد. بطور كلي كود پرندگان و كود مرغي داراي درصد آهن بالا ميباشند. به همين علت از مصرف متجاوز است، بايد جداً خودداري نمود. كودهاي مرغي را بايستي در شيار كودي عميق، مصرف و مدفون كرد.

كودهاي دامي گاوي و گوسفندي تفاوتي در كاربرد نداشته و گاهي نيز به صورت مخلوط بكار برده ميشوند كه انجام آن توصيه ميشود، زيرا كودهاي گاوي ازت و پتاسيم كمتري از كودهاي گوسفندي دارند. بهتر است براي اراضي داراي كمبود پتاسيم از كودهاي گوسفندي استفاده شود و كودهاي گاوي در اراضي معمولي و نسبتا غني از نظر مواد غذايي مصرف شوند. ميزان مصرف كودهاي مخلوط يا گاوي معادل 20 تن در هكتار براي درختان جوان زير 15 سال و 40-20 تن براي درختان بارور و مسن توصيه ميشود.

در صورت وجود مسائلي از جمله وضعيت ژنتيكي برخي پايه ها و يا پايه و پيوندكها، تغييرات موضعي pH و... كمبودهايي به صورت خفيف و يا لكه اي در طولاني مدت مشاهده شد، مي توان از كودهاي شيميايي خصوصا به صورت محلول پاشي و تزريق و يا دادن موضعي به خاك به عنوان مكمل كودهاي حيواني و دامي استفاده نمود. بهتر است مقادير توصيه شده هر كدام از كودها اجزاي آنها را به نصف تقليل داد. كليه مقادير كودي توصيه شده اعم از مرغي و يا گاوي و... بايد به عنوان كود زمستانه فقط در شيار كودي به عرض 40 و عمق 40 سانتيمتر در انتهاي سايه انداز درختان مصرف شود.

كود سبز

بطور متوسط هر 1 كيلوگرم كود حيواني ارزش 2.5 كيلوگرم كود سبز را دارد. ضمنا با استفاده از كودهاي سبز علاوه بر تامين ماده آلي خاك، مواد غذايي آن نيز در نتيجه معرفي شدن ازت آن تا حدي تامين ميگردد.

خصوصيات گياه انتخابي جهت توليد كود سبز

گياه بايد از رشد سريعي برخوردار باشد تا حجم زياد آن از رشد علفهاي هرز نيز جلوگيري كند.

گياه مورد كاشت با دورهاي آبياري درخت پسته سازگاري داشته و احتياج زيادي به آب جهت رشد كامل نداشته باشد.

در زمان حداقل ارزش آب (زمستان تا اواخر بهار) بتواند سريعا رشد نمايد. در باغهاي پسته بهتر است كه گياه بين رديفها كشت شده و در صورتي كه ارتفاع گياه زياد باشد، بايد آن را خرد كرده و با دقت بدون صدمه زدن به گل و ميوه درختان، آنها را در زير خاك مدفون نمود. گياهان مناسب كود سبز براي كشت پسته گياهاني است كه اولا خواص فوق را داشته و در عين حال بيماري مشتركي يا پسته نداشته باشند.

روشهاي كاشت و توليد نهال

ـ كاشت مستقيم بذر در زمين اصلي

پس از آماده سازي زمين به منظور احداث باغ، بايد ابتدا جوي و پشته هايي به عرض 100-50 سانتيمتر و عمق 70-50 سانتيمتر ايجاد گردد. سپس آن را آبياري نموده و در فصل زمستان نسبت به كشت مستقيم بذور پسته رقم بادامي ريز اقدام ميشود. لازم است كه بذور به مدت 12 ساعت قبل از كاشت خيسانده و با قارچ كچ مناسب ضدعفوني شوند. در يك طرف پشته گودالهايي با عمق 3-2 سانتيمتر و با فاصله 3-2 متر از يكديگر ايجاد و پس از قراردادن بذور در داخل هر گودال روي آن با ماسه پوشانده خواهد شد. در مناطقي كه داراي شرايط شوري خاك و آب هستند، عرض جويهاي كشت 1.5-1 متر و عمق آنها حدود 30-20 سانتيمتر در نظر گرفته و كشت بذور در وسط  جوي انجام ميشود. لازم است محل كاشت بذر از سطح جوي حدود 5-10 سانتيمتر بالاتر باشد تا در هنگام آبياري، آب حدود 5 سانتيمتر روي بذر را بپوشاند. طول جويهاي كشت در اين روش بين 50-30 متر و فواصل رديفها حدود 8-6 متر درنظر گرفته ميشود.  آبياري بسته به شرايط آب و هوايي و ميزان آب موجود، پس از سبزشدن بذور هر 15-10 روز يك بار انجام ميشود.

كاشت پسته در گلدان      

براي اين منظور از كيسه هاي پلاستيكي سياه به قطر 15-10 سانتيمتر و ارتفاع 30-25 سانتيمتر استفاده ميشود.

تركيب در خاك گلدان شامل ماسه شيرين + دو پنجم خاك زراعي + يک پنجم كود حيواني پوسيده (ترجيحا كود گاوي) ميباشد.

در اين روش ممكن است گلدانها به صورت آزاد در كنار يكديگر قرار گيرند يا به صورت كرتي درآيند. پس از خيساندن بذور موردنظر و ضدعفوني آنها، 2 عدد بذر در عمق 3-2 سانتيمتر خاك گلدان قرار گرفته  و روي آن با ماسه يا خاك اره پوشانيده ميشود. زمان كاشت در گلدان اواخر زمستان و اوايل بهار ميباشد.

در صورت توليد نهال گلداني در شالي يا گلخانه، ميتوان در پاييز يا اوايل زمستان نيز اقدام به كاشت بذر نمود. از مزاياي اين روش بالابودن بازده توليد نهال، سهولت و عدم محدوديت زماني در امر جابجايي گلدان ميباشد.

كاشت پسته در خزانه

در اين روش از يك قطعه زمين به مساحت هاي 20*10 يا 30*20 متر استفاده مي شود. از آماده سازي زمين با افزودن كود حيواني پوسيده (20 تن در هكتار)، ماسه با رس (60 تن) و مقداري كود شيميايي (فسفات آمونوم به ميزان 400 كيلوگرم در هكتار) نسبت به املاح و تقويت زمين اقدام مي گردد. از اواسط اسفند تا اواسط فروردين ماه، بذر پسته ارقام بادامي ريز يا فزوني را به مدت 12 ساعت نيسانيده و ضدخوني ميكنند.

در قطعه مورد نظر رديفهايي به فواصل 30-20 سانتيمتر ايجاد و بذور روسي رديفها به فاصله 15-10 سانتيمتر ي و در عمق 3 سانتيمتر كشت ميشوند. آبياري نهالها ابتدا 10-7 روز يك مرتبه و بعد هر 12-10 روز يك مرتبه انجام ميشود.

نهالهاي توليدي در زمستان سال اول يا دوم به زمين لهبي منتقل ميشوند. در هنگام انتقال نهالها بايد دقت لازم در زمان بيرون آوردن آنها از زمين خزانه صورت گيرد تا از قطع شدن نوك ريشه اصلي و پوشش ريشه جلوگيري شود. در صورت عدم رعايت اين مسئله ممكن است ميزان تلفات به 40-30 درصد برسد.

ـ فاصله كاشت درختان

در اكثر باغهاي پسته به دليل عدم آگاهي باغداران، فواصل كاشت رعايت نشده و باغهايي با  شكلهاي نامنظم و متراكم مشاهده ميگردد كه علاوه بر عدم رعايت اصول صحيح باغداري، مشكيات عمليات داشت و برداشت را دارد. به منظور جلوگيري از بروز اين مشكل، فاصله مناسب بين دو رديف 8-6 متر و روي رديف 4-3 متر توصيه ميشود.

ـ كشت مخلوط

كاشت هر نوع گياه اعم از زراعي يا باغي در فاصله بين درختان را كشت مخلوط ميگويند. طول دوره نونهالي درختان پسته نسبتا طولاني ميباشد. بنابراين باغدار اقدام به كاشت گياهان مناسب در فاصله بين درختان پسته ميكند تا علاوه بر تامين بخشي از هزينه هاي توليد، سبب اصلاح و بهبود ساختمان خاك نيز شود. از گياهان زراعي مناسب و متداول در كشت مخلوط ميتوان گندم، جو، يونجه، چغندر، شلغم، ضداب و زعفران را نام برد. از گياهان باغي ميتوان انگور، انار، بادام، زردآلو و سيب را نام برد.

آبياري

بسياري از باغداران به آبياري نهال پسته، پس از كاشت چندان اهميت نميدهند. آبياري نهال پسته بلافاصله پس از كاشت شروع شده و با دوره هاي حداكثر 7 روزه در سال اول ادامه مييابد. در سال دوم دور آبياري به مرور به 14 روز يك بار تبديل شده و در صورتي كه آب كافي در اختيار باشد تا زمان پيوند، نهال ها با همين دور آبياري ميشوند. ميزان آب داده شده در هر دور آبياري در سالهاي اول و دوم به علت عدم توسعه كامل ريشه بيشتر از نياز آبي گياه بوده كه عمده آن صرف آبشويي املاح و نفوذ عمقي ميشود. از سال سوم به بعد با توسعه ريشه مقدار آب آبياري به ميزان 4000 مترمكعب در هكتار در سال به روش غرقابي سنتي، مقدار قابل قبولي ميباشد.

تغذيه

به منظور تغذيه صحيح بهتر است نمونه خاك از محل كاشت تهيه و سپس بر اساس آن كودهاي لازم توصيه شود. دستورالعمل كلي براي اراضي كه خاك آنها از نظر تغذيه اي پايين تر از حد متوسط باشد، ميزان 300 گرم ازت خالص، 300 گرم P2O5 و 300 گرم K2O به اضافه 20 كيلوگرم كود حيواني پوسيده براي هر نهال قابل توصيه است. لازم به ذكر است كه مقادير فوق به ترتيب از 400 گرم اوره، 800 گرم فسفات آمونيوم و 600 گرم سولفات پتاسيم به دست ميآيد.

پيوند درختان پسته

سه نوع روش پيوندزني در ايران مرسوم است:

1- پيوند لوله اي                2- پيوند شكمي                   3- پيوند اسكنه اي

پيوند اسكنه اي و پيوند شكمي از قديم الايام در ايران كاربرد داشته كه به تدريج كنار گذاشته شده است. هم اكنون استفاده از پيوند لوله اي به دليل سادگي، سرعت عمليات و درصد بالاي جوش خوردن بين پايه با پيوندك رواج يافته و 99 درصد درختان پسته با استفاده از اين روش تكثير ميشوند. از آنجا كه درخت پسته از نوع درختان صمغ دار است، ايجاد هرگونه خراش در تنه يا در شاخه هاي آن موجب تراوش صمغ ميگردد كه در مجاورت هوا سفت ميشود. بنابراين در پيوند شكمي نهال پسته، شكاف افقي در پايين شكاف عمودي به شكل 1 زده ميشود (پيوند شكمي در درختان ميوه معمولا به شكل ‏T است) تا صمغ مترشحه از شكاف افقي مانع رويش و رشد  جوانه پيوندك شود.

ـ آماده سازي پايه، تهيه پيوندك و انجام عمل پيوندزني به منظور سهولت در عمل پيوند، نخست پايه مورد نظر انتخاب ميگردد.  در اسفندماه نهالهاي 3-2 ساله پسته در زمين اصلي سويه برداري ميشوند.

پس از رشد جوانه هاي جانبي بر روي پايه سوبرداري شده بسته به نوع ‌آرايش تنه درخت 1 تا 3 شاخه جانبي بر روي پايه اصلي نگهداري شده و ساير شاخه ها حذف ميشوند.

در پيوند لوله اي هم اندازه بودن قطر پايه و پيوندك ضروري است. به همين منظور ابتدا پايه و شاخه مناسب پيوندك انتخاب ميشود.

زمان مناسب براي پيوند نهالهاي پسته به طور عمده در اواخر ارديبهشت تا اوايل خرداد يعني هنگامي است كه درخت به راحتي پوست ميدهد و دماي هوا در حد معتدل قرار دارد.

براي تهيه پيوندك حدود 3-2 سانتيمتر بالاتر از جوانه، شاخه را قطع كرده سپس از 2 سانتيمتري زير جوانه با چاقوي پيوندزني پوست دور تا دور بريده ميشود. بعد با انگشت پوست برش خورده را به آرامي چرخانده تا پوست حاوي جوانه به راحتي و به طور كامل از چوب جدا شود.

پيوندك آماده شده به شكل استوانه اي حاوي جوانه ميباشد.

شاخه هاي جانبي نگهداري شده بر روي پايه نيز سربرداري شده و سپس به فاصله 3-2 سانتيمتر از بالا دورتادور شاخه برش داده ميشود و به روش تهيه پيوندك، پوست جدا ميشود.

پس از آماده شدن پايه و پيوندك، پيوندك را كه به شكل استوانه است داخل چوب پايه قرار داده و به آرامي به سمت پايين فرستاده تا در محل خود استقرار يابد.

نسبت درختان نر و ماده

زمان گلدهي و طول دوره گلدهي ارقام مختلف بستگي به شرايط آب و هوايي هر منطقه دارد. انتخاب ارقام نر و ماده اي كه زمان گلدهي يكسان داشته باشند، تطابق زمان گلدهي ايجاد كرده و درصد موفقيت تشكيل ميوه را بالا ميبرد. با توجه به تجربيات و يافته هاي تحقيقاتي در ايستگاههاي تحقيقاتي پسته در مناطق مختلف دنيا نسبت 1:9 درختان نر و ماده در باغ توصيه ميشود كه در هنگام پيوند درختان و يا احداث باغ بايد مورد توجه قرار گيرد.

معمولا به منظور اطمينان از وجود گرده كافي در زمان گلدهي، در جهت عمود بر باد غالب منطقه يك رديف از مجموعه اي ازارقام نر زود گل، متوسط گل و ديرگل پيوند ميگردد تا بتواند حداكثر همپوشاني را با ارقام ماده موجود ايجاد نمايد.

عمليات بعد  از پيوند

پس از پيوند آبياري بايد منظم و به فواصل 14 روز يك بار انجام شود. جوانه ها و پاجوشهايي كه از زير محل پيوندك و بر روي پايه ايجاد ميشوند،‌ قطع گردد.

هرس فرم درختان پسته

هدف از انجام هرس فرم، ايجاد اسكلت قوي و محكم، شكل مناسب و موردنظر، تحريك رشد شاخه هاي مناسب براي ايجاد تاج متراكم و متوازن و افزايش ميزان رشد شاخه هاي نگهداري شده ميباشد. هرس فرم جامي و شلجمي جهت ايجاد شكل مناسب درختان پسته توصيه ميشود و مراحل اجراي آن به شرح ذيل است:

در سال اول پس از كاشت نهال در محل باغ عمليات پيوند بر روي نهالهاي كاشته شده انجام ميگيرد. در اولين فصل خواب عمليات سربرداري شاخه هاي پيوندي از ارتفاع 100-90 سانتيمتري انجام ميشود. در دومين فصل رشد، شاخه هاي جانبي اوليه ايجادشده از درختان سربرداري شده به عنوان اسكلت اوليه درخت انتخاب ميشوند. در دومين فصل خواب دربرداري شاخه هاي اوليه از ارتفاع 30-25 سانتيمتري صورت ميگيرد، در سومين فصل رشد  عمليات حذف پاجوش و جلوگيري از رشد بيش از حد شاخه هاي جانبي انجام ميشود. در فصل خواب سال سوم سربرداري  شاخه هاي ثانويه همانند سال دوم خواهد بود. در چهارمين فصل رشد، شاخه هاي موردنظر و پاجوشهاي اضافي حذف ميشوند. در فصل خواب سال چهارم فقط شاخه هاي باريك، بلند و آنهايي كه داراي رشد عمودي و باعث رقابت هستند، حذف ميشوند. در فصل خواب پنجم شكل و اسكلت موردنظر بايستي تكميل شده باشد. اگر هرس برخي از شاخه ها، اثر مثبتي روي تكميل شكل دارد، بايد سريعا  انجام شود. متاسفانه در بيش از 90 درصد باغات پسته، هرس فرم انجام شده و درختان موجود به شيوه سنتي (درختچه اي) پرورش يافته اند.

 خلاصه: در تحقيق حاضر روشي جديد ابداع شده كه سموم آفلاتوكسين موجود در پسته را تا حد صفر كاهش ميدهد. برتري آن به هر يك  از روشهاي موجود (كه اغلب تأثير نسبي داشته و اثرات سوءتخريبي در پسته بر جاي ميگذارند) عبارتست از:

1- كاملا جديد بوده و تاكنون توسط محققين ديگر و يا در منابع علمي گزارش نگرديده.

2- ساخت و كاربرد آن نسبتا ساده بوده و از نظر اقتصادي جهت عمل آوري انبوه مقرون به صرفه است.

3- هيچگونه آثار نامطلوب يا سوء كوتاه يا بلند مدت در پسته بر جاي نمي گذارد، از اينرو اثر تخريبي در پسته نداشته و باعث تغيير كيفيت و كميت پسته نميشود.

4- براحتي قابل پياده سازي در مسيرضبط ترمينال ضبط پسته است و تقريبا 20 دقيقه به  كل زمان ضبط هر محموله افزوده ميشود.

5- كليه امكانات ساخت آن از مواد داخلي طراحي و ساخته شده و هيچگونه وابستگي به خارج از كشور ندارد.

6- كاهش سم در اين روش بستگي به غلظت اوليه آفلاتوكسين هاي پسته آلوده ندارد.

7- كليه امكانات و مواد بكار گرفته شده با ضوابط بهداشتي و استانداردهاي غذايي سازگاري دارد و در اين رابطه از هيچ وسيله يا ماده غيرمجاز استفاده نميشود.

8- براي كليه انواع پسته بصورت تازه يا خشك كاربرد دارد.

9- تاكنون بيش از 250 نمونه پسته آلوده به آلودگي بين PPB  30 الي PPB 1600 آفلاتوكسين B1 ارسال شده از مراكزي چون مؤسسه استاندارد واحد كرمان، مؤسسه تحقيقات پسته رفسنجان،  شركت تعاوني صادر كنندگان پسته رفسنجان، آزمايشگاه آفلاتوكسين دانشگاه علوم پزشكي، آزمايشگاه قارچ شناسي و آزمايشگاه تحقيقاتي دانشكده كشاورزي كرمان، مورد سم زدايي قرار گرفته و غلظت سم آفلاتوكسين B1 آنها به حد صفر (درسه نمونه به 1 الي PPB4) كاهش يافته است.

10- اين روش در روي چند نمونه خشكبار همچون بادام زميني، دانه آفتابگردان و غلاتي چون ذرت نيز مورد آزمايش قرار گرفته و كارآيي آن به اثبات رسيد.

مقدمه‎:  آفلاتوكسين ها گروهي از متابوليتهاي سمي و سرطانزا هسند كه توسط چندين قارچ از

جمله  Aspergillus sp. به خصوص گونه A.flavus  توليد ميشود. گونه هاي ديگري همچون A.parasiticus, A.nomius, A.versicolor, A.nigra, A oryza, A.rober, Pencillium

 spp. Rhizopous spp.نيز در توليد انواعي از اين زهرابه ها مؤثرند. اين تركيبات زماني

ميتوانند توليد شوند كه كپكهاي مذكور محصولاتي مانند بادام زميني، ذرت و پسته را آلوده كرده

و شرايط رشد آنها از نظر درجه حرارت و رطوبت فراهم باشد. كشف اوليه آفلاتوكسين بعنوان

يك مشكل بهداشتي در سال 1960 زماني كه بيش از يكصد هزار جوجه بوقلمون درمدت كوتاهي

مردند، صورت گرفت. در سال 1961 اولين گزارش سرطان زا بود آفتلاتوكسين منتشر شد.

آفلاتوكسين خصوصا نوع  B1 جزء سمي ترين و سرطانزاترين مواد طبيعي اند. اين سموم در

بدن پستانداران، پرندگان، و ماهي ها ايجاد عوارض حاد كبدي از جمله سرطان ميكند. آفلاتوكسين

تا 460 دجه سانتيگراد را تحمل ميكند، از طريق شير دفع ميشود و از اينرو در شير دامهايي كه

با مواد آلوده تغذيه شده اند، وجود دارد. اثرات مسمويت با آفلاتوكسين (آفلاتوكسيكوزيز) در

پستانداران عبارت است از: از دست دادن اشتها، كاهش وزن، زردي (يرقان)، تكثير سريع

سلولهاي مجاري صفراوي، در كبد تجمع زيادي دارد و گاهي باعث موتاسيون در جنين مي شود.

آفلاتوكسينها داراي خاصيت فلوسانس هستند بخصوص زماني كه در  مقابله اشعه ماوراء بنفش

قرارگيرند و از اين خاصيت در جهت تخليص و شناسايي آنها استفاده ميشود. آفلاتوكسينهاي نوع

(B2,B1) B رنگي آبي و آفلاتوكسينهاي نوع (G2,G1) G رنگ سبز فلورسانس دارند.

آفلاتوكسينهاي نوع M  (M2,M1) را آفلاتوكسينهاي شيري مينامند و در شير گاوهايي كه از

رژيم غذايي حاوي آفلاتوكسينهاي نوع B1 و 2 B تغذيه كرده اند، يافته ميشوند. در مواد غذايي و

محصولات انبار شده، مهمترين عوامل مؤثر در توليد زهرابه آفلاتوكسين عبارتست از: نوع

قارچ، رطوبت محيط، دماي محيط، زمان، درجه pH، فشار اسمزي و غلظت نمكي، تركيبات

شيميايي ماده غذايي، تركيبات هواي محيط، و شرايط پراكندگي و انتشار زهرابه.

مواد و روشها: الف – سم زدايي پسته هايي كه داراي آلودگي طبيعي بودند. نمونه هايي با آلودگي

زياد سم آفلاتوكسين B1 از مراكزي همچون مؤسسه استاندارد واحد كرمان، مؤسسه تحقيقات

پسته رفسنجان، شركت تعاوني صادر كنندگان پسته رفسنجان، آزمايشگاه آفلاتوكسين دانشگاه

علوم پزشكي، آزمايشگاه قارچ شناسي و آزمايشگاه تحقيقاتي دانشكده كشاورزي كرمان، دريافت

گرديد. مقداري از هر نمونه مورد سم زدايي قرار گرفت و بقيه آن بعنوان شاهد كنار گذارده شد.

سپس هر دو گروه مورد بررسي و اندازه گيري غلظت سم آفلاتوكسين B1 قرار گرفتند.

ب- سم زدايي پسته هايي كه مصنوعا در آزمايشگاه آلوده شدند. بمنظور بالا بردن غلظت سم به

حداكث ممكن در دانه پسته، نمونه قارچ Aspergillus flavus مولد آفلاتوكسين از مركز كلسيون

قارچها و ميكروبهاي ساپروفيت ايران (PTCC) وابسته به سازمان پژوهشها و تحقيقات صنعتي

ايران در ويالهاي ليوفيليزه تهيه گرديد. از نمونه مذكور كشتهاي خالص متعددي تهيه شد.  جهت

آلوده سازي، مقاديري پسته سالم براي مدت 20 دقيقه در آب خالص قرار داده شد و سپس توسط

سوسپانسيوني ازاسپورهاي قارچ محلول پاشي گرديد و در دسيكاتور شيشه اي و اسپورهاي قارچ

روي دانه هاي پسته رشد نمود. سپس پسته هاي آلوده شده به دو قسمت تقسيم شدند، يكي قسمت

بعنوان شاهد و قسمت ديگر مورد سم زدايي قرار گرفت. سپس هر دو گروه مورد بررسي و

اندازه گيري غلظت سم آفلاتوكسين B1 قرار گرفتند.

روش ارزيابي و اندازه گيري غلظت سم آفلاتوكسين B1:  براساس اطلاعات كسب شده از

آزمايشگاههاي مؤسسه استاندارد واحد كرمان، مؤسسه تحقيقات پسته رفسنجان، شركت تعاوني

صادر كنندگان پسته رفسنجان، آزمايشگاه آفلاتوكسين دانشگاه علوم پزشكي، آزمايشگاه قارچ

شناسي و آزمايشگاه تحقيقاتي دانشكده كشاورزي كرمان، كه نمونه هاي سم زدايي شده را مورد

ارزيابي قرار داده اند، اندازه گيري غلظت سم آفلاتوكسين B1 عمدتا به روش TLC انجام

پذيرفته است.

نتايج: در 250 نمونه آلودگي طبيعي و آلودگي مصنوعي، كه حاوي غلظتهاي PPB30 الي PPB 1600 بودند، غلظت سم آفلاتوكسين B1  پس از سم زدايي تا حد صفر (در سه نمونه 1 الي 4 PPB) تقليل يافته بود. نتايج جمع آوري شده از 250 نمونه مذكور كه پس از سم زدايي عاري از سم گرديده اند نشانه كارآيي مطلوب روش جديد در سم زدايي پسته از زهرابه آفلاتوكسين ميباشد. اين روش با ايجاد آلودگي مصنوعي به روش فوق در روي چند نمونه خشكبار همچون بادام زميني، دانه آفتابگردان و غلاتي چون ذرت نيز مورد آزمايش قرار گرفت و كارآيي آن به اثبات رسيد.

توصيه ها: جهت ارتقاء و حفظ سلامت تغذيه مصرف كنندگان و افزايش كيفي صادرات پسته، بمنظور تقليل ميزان آلودگي به قارچهاي ساپروفيت مولد زهرابه، موارد زير به باغداران، مسئولين كارگاههاي ضبط، و صادركنندگان محترم توصيه ميگردد:

1- خشك نمودن فوري پسته پس از برداشت (مهمترين عامل كاهش سم).

2- برداشت بموقع پسته (در برداشت دير، فنل كه كاده اي ميكروب كش است كاهش مييابد و شانس ايجاد آلودگي افزايش مي يابد).

3- در هر روز چيدن پسته به اندازه اي صورت گيرد كه ميتوان آنرا در همان روز و سريع ضبط و خشك نمود.

4- زمان بين چيدن پسته تر تا ضبط و خشك كردن آن بايد كمتر از 8 ساعت باشد.

5- درجه حرارت خشك كن به نحوي تنظيم شود كه مغز پسته از مركز تا سطح آن به تدريج و بطور يكنواخت خشك شود.

6- شاخه هاي نزديك و درتماس با سطح زمين در زمستان هرس شوند.

7- با آفات خصوصا لارو پروانه مغز خوار به موقع و صحيح مبارزه شود.

8- علوفه كف باغ به موقع و بطور مستمر كنترل شوند.

9- از آبياري سنگين و غرقابي قبل از برداشت پرهيز شود.

10- كودهاي حيواني جهت مصرف بايد كمپوست شده و حتما زير خاك مدفون شوند.

11- از انبار نمودن پسته هايي كه كاملا خشك نشده جدا خودداري شود.

12- انبار پسته بايد كاملا خشك بوده و داراي سيستم تهويه موثر باشد. كاربرد رطوبت سنج جهت آگاهي از رطوبت نسبي هواي انبار در طول سال كمك كننده است. كيسه گوني هاي پسته در انبار حتي المكان نبايد با زمين تماس داشته باشد.

13- تلمبار نكردن پسته هاي چيده شده تر روي هم براي مدت طولاني در باغ و يا كارگاههاي ضبط.

 14- مخلوط نكردن پسته هاي تر ريزش كرده در كف باغ با پسته هاي دست چين.

15- جلوگيري از تلمبار كردن و يا نگهداري زباله هاي مرطوب پسته (حاصل پوست گيري) در و يا مجاور كارگاههاي ضبط يا باغ.

16- خشك و خنك نمودن كانتينرهاي حمل و نقل در ترانزيت و بنادر صدور. درب آنها بايد داراي واشرهاي لاستيكي بوده تا از نفوذ رطوبت به داخل كانتينر خصوصا در بنادر و كشتي، جلوگيري شود.

 17- استفاده از مواد جاذب الرطوبه خنثي در محموله هاي صادراتي (اين مورد يك پيشنهاد است و نياز به تحقيق و بررسي دارد).

گياه شناسي پسته :

درخت پسته اهلي ) (Pistacia Vera L.) متعلق به تيره سماق (Anacardiaceae) است جنس Pistacia داراي 11 گونه است كه همگي ‌آ‌نها از خود، تربانتين يا سقز ترشح مي ‍كنند.گياهان اين تيره بصورت درخت يا درختچه هستند.

 درخت پسته داراي برگ‍هاي مركب شانه اي است و هربرگ يك جوانه جانبي را در برمي‍‍گيرد. اكثر جوانه هاي جانبي به گل آذين اوليه مبدل مي ‍شوند و يك محور اصلي را تشكيل مي ‍دهند كه در سال بعد خوشه پسته را توليد مي كنند. بنابراين اين خوشه هاي پسته به صورت جانبي بر روي شاخه يكساله مي ‍شوند.

از نظر گياه شناسي ميوه پسته در رديف ميوه هاي شفت طبقه ‍بندي مي ‍شود ميوه هاي شفت متشكل از سه قسمت : لايه برون خارجي، لايه ميان گوشتي و لايه درون برسخت هستند كه درون بر، هسته را مي ‍پوشانند. تفاوت ميوه هاي شفت در بخش خوراكي آنها است. در پسته و بادام، هسته (مغز) به صورت خوراكي مي ‍رسد، در حالي كه ساير ميوه ‍جات شفت (زردآلو، هلو)، هسته سخت دارند و ميان برگوشتي بخش خوراكي ميوه مي باشد.   

   درخت پسته دو پايه است، يعني براي توليد ميوه به وجود هر دو پايه نر و ماده نياز مي باشد و تشخيص درخت نر و ماده از يكديگر به جز از روي گل آنها (آن هم در فصل بهار و به هنگام گل دادن ) ميسر نيست.

 البته كارشناسان و باغداران باتجربه از روي اندازه درخت، شكل برگ‍ها، شكل جوانه ها و نحوه استقرار آنها برروي شاخه ها، درخت نر را از ماده براحتي تشخيص مي ‍دهند.

گل ها فاقد گلبرگ و غده هاي شهد ‍ساز بوده، بنابراين زنبور عسل را به خود جلب نمي ‍كند و گرده گل توسط باد پراكنده مي ‍شوند. درخت پسته برگ ‍ريز است، بدين معنا كه در پاييز خزان نموده و زمستان را در خواب مي گذراند.

ريشه ‍زائي درخت پسته به ‍صورت محوري و عمودي است و تا عمق بيش از دو متر داخل خاك فرو مي ‍رود. سيستم ريشه ‍زائي عمقي درخت را قادر مي سازد  تا به اعماق خاك نفوذ كرده و از آب و مواد موجود در آن به خوبي تغذيه نمايد و از اين رو درختان پسته قابليت سازش با دوره‍ هاي طولاني خشكسالي را دارند.

قدرت توليد ريشه فرعي در درخت پسته خيلي ضعيف است و هرگاه انتهاي ريشه اصلي قطع شود، درخت خشك شده و از بين
مي رود.

 
 مرحله نونهالي درخت پسته طولاني است. تا قبل از پنج سالگي، درختان ميوه كمي توليد مي كنند و از 10 تا 12 سالگي باردهي كامل و اقتصادي درخت آغاز مي شود.

  درخت پسته عادت به رشد عمودي دارد، به نحوي كه رشد سريع جوانه انتهائي از رشد جوانه‍هاي جانبي در درختان مسن‍تر جلوگيري مي‍ كند. اين ويژگي‍ها بر نحوه تربيت نهال‍هاي جوان، هرس درختان بالغ و جوان‍سازي درختان مسن تاثير زيادي دارد.

 
     گونه هاي پسته در ايران

از گونه هاي جنس Pistacia تنها  P.vera (پسته اهلي) P.khinjuk (چاتلانقوش، كسور، گلخونك يا خنجك) و P.mutic (بنه) موجود است. چاتلانقوش و بنه پايه هاي مناسبي براي پيوند درختان پسته اهلي به شمار مي ‍روند.

P.vera  در بين گونه هاي فوق تنها درختي است كه به صورت اهلي درآمده و نوع وحشي آن نيز در جنگل‍هاي سرخس واقع در منطقه مرزي شمال شرقي كشور يافت مي ‍شود.

  مهمترين ارقام پسته :

   مهمترين ارقام پسته در ايران عبارتند از : اكبري ، كله قوچي ، احمد آقائي ، اوحدي ، بادامي زرند، ممتاز  خنجري دامغان ، شاهپسند سفيد پسته نوق و قزويني .

پسته رقم اكبري :

   يكي از راقام تجاري پسته است كه از نظر اقتصادي داراي بالاترين ارزش مي ‍باشد. ميوه‍هاي آن بادامي شكل،كشيده و درشت هستند . از خصوصيات اين رقم رشد رويشي زياد آن برگ‍هاي متراكم، سطح وسيع برگ محصول زياد، دير‍گلي و ديررسي بوده كه در كه در دهه سوم شهريورماه قابل برداشت مي ‍باشد.

پسته رقم كله قوچي :

  درشتي ميوه فندقي شكل و عملكرد خوب اين رقم سبب شهرت و گسترش آن شده است. اين رقم نسبت به كمبودي آب و مواد غذائي حساس بوده و اكثريت برگ‍هاي آن مركب 5 برگچه اي هستند و برگچه انتهائي بزرگ‍تر از برگچه هاي جانبي مي ‍باشد. رقمي زودگل بوده و به همين دليل بيشتر در معرض خطر سرماي دير رس بهاره و خسارت ناشي از آن قرار دارد. اين رقم در دهه دوم شهريور ماه قابل برداشت است و از اين نظر جز ارقام متوسط رس مي باشد.

پسته رقم احمد آقائي:

   درشتي ميوه بادامي شكل و سفيدي پوست استخواني اين رقم سبب گسترش آن شده است. اكثريت برگ‍هاي آن مركب سه برگچه اي هستند رمقي متوسط گل بوده و در دهه سوم شهريور ماه قابل برداشت است، از اين نظر جز ارقام ديررس مي ‍باشد.

 پسته رقم اوحدي :

   يكي از گسترده ‍ترين ارقام تجاري پسته كشور محسوب مي ‍شود بسيار معروف و سازگار براي اكثر مناطق پسته ‍كاري است كه طي 50 سال گذشته احداث شده اند. اكثريت برگ‍هاي آن مركب سه برگچه اي هستند و برگچه انتهائي آن بزرگتر از برگچه هاي جانبي مي ‍باشد. رقمي متوسط گل بوده  و در دهه اول شهريور ماه قابل برداشت است و از اين نظر جزارقام زودرس مي باشد.

پسته رقم ممتاز :

   ميوه هاي اين رقم بادامي شكل و مغز آن نسبت به ساير ارقام تجاري خوشمزه ‍تر مي ‍باشد. اكثريت برگ‍هاي آن مركب  سه  برگچه اي هستند رقمي زودگل بوده و در دو دهه سوم شهريور ماه قابل برداشت است واز اين نظر جز ارقام ديررس به حساب مي ‍آيد.

 پسته رقم سفيد پسته نوق :

  اين رقم پسته از زمان‍هاي دور در منطقه رفسنجان وجود داشته، به ويژه در منطقه نوق كه آب و هواي گرمتري نسبت به رفسنجان دارد، گسترش بيشتري يافته است. ميوه اين رقم بادامي شكل و زودگل بوده كه در دهه سوم شهريور ماه قابل برداشت است و از اين نظر جز ارقام ديررس مي ‍باشد.

 پسته رقم بادامي :

   ميوه اين رقم بادامي شكل،  ريز و خنجر مانند است،  كه رنگي كدر دارد. منشا آن از باغات قديمي واقع در منطقه زرند كرمان مي باشد. اكثريت برگ‍هاي آن 5 برگچه‍اي هستند. رقمي زودگل بوده و در نيمه اول مرداد ماه قابل برداشت است و از اين نظر جز ارقام خيلي زودرس مي‍باشد. 

پسته رقم خنجري دامغان :

   اين رقم يكي از ارقام تجاري پسته در منطقه دامغان است كه ميوه آن  بادامي شكل مي‍باشد. اكثريت برگ‍هاي آن مركب از 3 برگچه‍اي هستند و برگچه انتهائي بزرگتر از برگچه‍هاي جانبي است. رقمي دير‍گل بوده و در دهه دوم شهريور ماه قابل برداشت است، از اين نظر جز ارقام متوسط ‍رس مي ‍باشد.

پسته رقم شاه پسند :

   اين رقم نيز يكي از ارقام تجاري پسته در منطقه دامغان بوده كه ميوه آن بادامي شكل مي‍باشد. اكثريت برگ‍هاي آن مركب از 3 برگچه‍اي هستند. رقمي دير‍گل بوده و در دهه دوم شهريور ماه قابل برداشت است، از اين نظر جز ارقام متوسط‍رس مي‍باشد. 

پسته رقم قزويني :

   منشا آن در منطقه قزوين بوده و درآنجا به نام پسته كله بزي معروف است. ميوه آن بادامي شكل، ريز و داراي مغز نسبتاً سبز رنگ است. تعداد ميوه موجود در هر خوشه بسيار زياد است و  اكثريت برگ‍هاي آن مركب 3 برگچه اي هستند. رقمي ديرگل بوده و در اواسط مرداد ماه قابل برداشت است، از اين نظر جز ارقام خيلي زودرس مي باشد

 گیاه شناسشی پسته
 
پسته گرم و خشك و بـــراي افـــراد گرم مـــزاج مضر است. مصلح آن سكنجبين مي باشد. پسته بسيار مقوي و داراي ويتامين هاي ب يك و ب دو و ويتامين pp و ويتامين E مي باشد. املاح معدني هم دارد و در تقويت قواي جسمي وجنسي و سلولهاي مغزي موثر است.
 
در پسته مقدار قابل توجهي آهن وجود دارد و با داشتن مواد ديگري چون پتاسيم ، منيزيوم تامين كننده احتياجات بدن و خون است.

البته مصرف زياد پسته باعث ميشود كه مقدار ازت در خون و بدن بالا رود و شايد به همين علت است كه عده اي معتقدند پسته باعث كثيف شدن خون مي شود، البته اشخاصي كه دچار ضعف و نارسائي كبد هستند و مبتلايان به بيماريهاي نقرس و ديابت و ناراحتي كليه بايد از خوردن پسته خودداري كنند.
 

خرما يا به انگليسي DATES درختي است از تيره گرمسيري جزو تيره نخلها که ميوه اش جزو ميوه‌هاي سته مي باشد يعني تمام قسمت بريکاري آن گوشتي ومحتوي مواد غذائي است. داراي هسته‌اي سخت وپوست نازک وشيرين که بهيأت خوشه‌اي بزرگ از شاخه آويزان گردد وبرگهاي آن بزرگ است. ارتفاع نخل به 10 تا 20متر وشايد هم بيشتر مي رسد،

خواص خرما

اين ميوه بسيار مقوي است و مواد معدني بسياري چون آهن، پتاسيم، روي، منگنز، و ويتامين A – B - E را داراست. تحقيقات درباره ي خرما نشان داده که اين ميوه مي تواند پيش گيري بسياري از سرطان ها مانند سرطان کولون، معده و غيره را در پي داشته باشد.يکي از خواص خرما ملين بودن آن است. البته اگر 6 تا 7 عدد خرما را در 2 ليوان آب جوش خيس کرده و صبح و شب آن را صورت گرم بنوشيد و يا مقداري خرما ميل کنيد و بلافاصله يک تا دو ليوان آب گرم روي آن بنوشيد، خاصيت ديگر خرما، خنثي کردن اسيد اضافي معده است از آنجا که که زيادي اسيد معده باعث ترش کردن و دل درد مي‌شود، بنابراين هر وقت دل درد گرفتيد مي توانيد فرمول چيني ها در طب سنتي استفاده کنيد. بدين طريق که 2 تا 3 عدد خرماي تازه و له شده را در آب جوش بيندازيد بعد آن را هم زده و بنوشيد. خرما را به عنوان ميوه نيز مي توانيد مصرف کنيد. هم چنين حتما براي خواب راحت تر و آرامش بيشتر شام خود را در حدود ساعت 7 بعد ازظهر خورده و قبل از خواب يک عدد خرما و يک ليوان شير گرم ميل کنيد. خرما براي افراد سالمند و بچه ها بسيار مفيد است سعي کنيد به جاي قند و شکر از خرما براي نوشيدن چاي استفاده کنيد و يا در طباخي از آن استفاده ي بيش تري ببريد. ورزش کاران به علت فعاليت زياد، به طور حتم بايد از عصرانه اي مقوي که با خرما باشد استفاده کنند.

براي مثال خرما و شير را به همراه نصف فنجان آب آناناس تازه يک قاشق پودر نارگيل، و يک قاشق آناناس خرد شده، در مخلوط کن ريخته و معجون فراهم آمده را ميل فرماييد.

صد گرم تازه آن داراي 163 کيلو کالري 0.9 گرم پروتئين، 0.3 گرم چربي، 38 گرم گلوسيد، 30 ميلي گرم فسفر ،1.3 ميلي گرم آهن، 51 ميلي گرم کلسيم و 10 ميلي گرم ويتامين C مي باشد.

صدگرم خشک آن داراي 300 کالري، 2 گرم پروتئين، 0.6 گرم چربي، 73 گرم گلوسيد، 60 ميلي گرم گوگرد، 50 ميلي گرم فسفر، 650 ميلي گرم پتاسيم، 65 ميلي گرم منيزيم، 70 ميلي گرم کلسيم ،2 ميلي گرم آهن، 2/2 ميلي گرم نياسين، سديم و ويتامين A آن قابل توجه نيست.

گرفته شده از «http://fa.wikipedia.org/wiki/?®?±U??§»
Views

 
کشت گوجه فرنگي در گلخانه
گوجه فرنگي از جمله صيفي جاتي است که به دلايل فراوان کشت آن قابل صرفه است. زيرا اين محصول در غذاهاي مختلف مورد استفاده قرار مي گيرد و آنجا که به صورت اصلي وجود ندارد به صورت رب گوجه باعث خوشمزگي غذا مي شود.به همين دليل است که در کشت گوجه فرنگي واريته هايي در نظر گرفته شده است که دقيقا با شرايط مصرف گوجه فرنگي مطابق است. گوجه فرنگي ريز در اندازه هاي ? تا ?? گرمي و همين طور گوجه فرنگي هايي با اوزان تا ??? گرم توليد شده است که به خاطر استفاده از تکنيک هاي جديد علاوه بر مقاومت بالا در برابر بسياري از ويروس ها و بيماري ها استعداد دوام و تازگي را تا مدت طولاني دارا مي باشد. شايان ذکر است که علاوه بر تنوع شکل و اندازه رنگ هاي زرد و نارنجي به کمک گوجه فرنگي هاي قرمز آمده است.
انواع کشت گوجه فرنگي: حال که تصميم گرفته ايد در گلخانه خود بذر گوجه فرنگي را کشت کنيد قبل از هر چيز بايد بدانيد چه نوع بذري را انتخاب و تهيه نمائيد. بذر گوجه فرنگي را بر اساس نحوه مصرف آن مي توان تقسيم بندي نمود زيرا اين ميوه را به صورت تازه خوري, رب, سس يا کنسرو مي توان مصرف نمود. به همين منظور اولين تقسيم بندي بر اساس تازه خوري و صنعتي مي باشد. در حال حاضر در ايران براي کشت گوجه فرنگي در گلخانه تنها از ارقام تازه خوري استفاده مي شود. دومين تقسيم بندي بر اساس همرسي استوار است . که به سه دسته همرس - غير همرس و بينابين تقسيم مي شود . معمولا در گلخانه هاي ايران از واريته هاي غير همرس در برداشت هاي طولاني مدت و از واريته بينابين در مناطقي که مدت برداشت کوتاه تر است استفاده مي شود. سومين تقسيم بندي بر اساس وزن ميوه است . امروزه براي مصرف تازه خوري گوجه فرنگي از گوجه چري با وزن ? تا ?? گرم تا گوجه هايي به وزن ??? گرم استفاده مي شود. نا گفته نماند که هر چه وزن گوجه فرنگي سنگين تر باشد مدت بيشتري براي رسيدن به باردهي نياز دارد . مثلا گوجه چري که حدود ? تا ?? گرم است پس از نشاء حدود ?? روز براي برداشت محصول نياز دارد. به تازگي در بازار توليد واريته هاي ديگري پا نهاده است که کلاستر نام دارد .اصولا چيدن ميوه به صورت خوشه اي با اصطلاح کلاستر خوانده مي شود . با پيشرفت تکنولوژي در توليد بذر واريته هايي به بازار معرفي شده است که در برابر نماتد يا ويروسهايي که در منطقه اي فعال هستند مقاومت داشته و مي توان با توجه به مشکلات موجود ارقام مورد نظر را انتخاب نمود.
طول دوره جوانه زني: طول دوره جوانه زني تا ظهور برگ هاي لپه اي در سطح خاک معمولا ? روز است واز ? تا ? هفته نشاء آماده انتقال به زمين اصلي است . براي اينکه بذر گوجه فرنگي بتواند به خوبي جوانه زده و رشد نمايد تا زمان رشد مطلوب بوته بهتر است آن را در محل خزانه نگهداري نمود که هم در استفاده از امکانات گلخانه بتوان صرفه جويي کرد و هم گياه بتواند در ابتدا رشد خوبي داشته باشد. به همين منظور قسمتي از گلخانه را براي گلدان هاي نشاء در نظر گرفته و يا محلي را براي خزانه انتخاب مي کنيم انتخاب گلدان مناسب که حجم ريشه درون آن به خوبي فعاليت کند حائز اهميت است . دما رطوبت نور فاصله بوته ها نقش مهمي در رشد يک گياه سالم در خزانه را دارد . براي مثال سطحي برابر ??×?? سانتي متر براي هر بوته بايد در نظر گرفت . ضمنا بايد از محلهايي استفاده کرد که کاملا ضد عفوني شده و آفات و بيماري ها در محل نشاء موجود نباشد.
دماي مناسب: بهترين دما براي جوانه زني ?? درجه سانتي گراد مي باشد و بعد از جوانه زني دما را تا ?? درجه در مواقع روز و ?? درجه در هنگام شب تقليل مي دهيم.با توجه به اينکه بيشترين فعاليت ريشه ها در عمق ?? سانتي متري خاک مي باشد قبل از انتقال نشاء هاي گوجه فرنگي به زمين اصلي بايد بسترهاي مناسب که تا عمق ?? سانتي متري قابليت نفوذ ريشه را داشته باشد محيا نمود در اين صورت بايد علف هاي هرز را پيش از انتقال نشاء حذف و پاکسازي نمود و بخصوص از دو گياه سس و گل جاليز نبايد غافل گرديد که اين دو مشکلات فراواني را براي گياه ايجاد مي نمايند .بهتر است با رويت سس يا گل جاليز آنها را از کنار بوته جدا کرده و پاکسازي نمود آنگاه مواد آلي و کودهاي شيميايي را در اندازه مناسب و با راهنمايي آزمايشگاه هاي خاک شناسي تدارک ديده و استفاده نمود .
بهترين Ph براي گوجه فرنگي ?/? تا ?/? مي باشد و تراکم کشت را بين ? تا ?/? بوته در متر مربع مي توان انتخاب نمود. علاوه بر مسائلي که در مورد تراکم کشت خيار عنوان شد نحوه پايين کشي بوته گوجه فرنگي دليل ديگري است براي انتخاب تراکم بوته. شکل بستر را مي توان به صورت ذوزنقه که در بالا ?? سانتي متر و در پايين ?? سانتي متر در نظر گرفته و به فاصله حدود ?? تا ?? سانتي تر از يکديگر روي بستر حفره هايي به اندازه گلدان هاي نشاء در ? طرف به صورت زيکزاک و يا در يک خط ايجاد نمود. سپس نشاء گوجه فرنگي را در حفره ها قرار داده و با اضافه کردن خاک يا پيت موس به اطراف آن بوته را در محل انتخاب مستقر کرده و سپس آبياري نمود تا نفوذ آب جايگزين هواي اضافي اطراف ريشه گردد.
هرس :همه مي دانيم که هرس به منظور ايجاد تعادل بين رشد بوته شاخ وبرگ و مقدار ريشه و ميوه است به همين منظور بوته گوجه فرنگي را تا زماني که به ?? سانتي متري نرسيده است هرس نمي کنيم و اجازه مي دهيم رشد خود را انجام دهد زماني که ارتفاع بوته به ?? سانتي متري رسيد اولين هرس را انجام مي دهيم. اين هرس شامل حذف گل ها و شاخه هاي فرعي است پس از انجام اين مرحله هرس در تمام طول رشد بوته تمام شاخه هاي فرعي را حذف مي کنيم و در کشت هاي کوتاه مدت بعد از رسيدن بوته به ارتفاع ?? سانتي متري بوته را به صورت دو شاخه به نخ هاي مهار مي بنديم, با انجام اين کار ديگر نيازي به پايين کشي بوته نيست .بر اساس تجارب کيفيت و ميزان محصول بوته اي که پايين کشيده شده است بهتر و بيشتر است بديهي است پس از رسيدن اين دو شاخه به ارتفاع مفيد گلخانه جوانه انتهايي آن را حذف مي کنيم تا گل هاي موجود در بوته به ميوه تبديل شود. پس از برداشت محصول اين بوته ها از گلخانه حذف شده و زمين براي کشت بعدي آماده مي شود . البته کشاورزان با تجربه جهت همسان کردن اندازه ميوه ها بر اساس بضاعت گياه و نوع واريته گلها و يا ميوه هاي اضافي بر روي خوشه را هرس مي کنند و به تعداد مشخصي از گلها اجازه مي دهند تا به ميوه برسند . گوجه فرنگي گياهي است اتوگارد که معمولا قبل از باز شدن گل تلقيح گل صورت گرفته است. به همين دليل به ندرت مي توان در شرايط خاص تلقيح خارجي را در آن مشاهده نمود.
تلقيح : در فضاي گلخانه هيچ گونه عامل محرکي مانند باد و يا حشرات براي تلقيح وجود ندارد براي رفع اين مشکل مي توان به چند طريق عمل کرد. اول استفاده از زنبورهاي مخصوص که عمر آنها فقط يک فصل استو به طور غير مستقيم باعث شک به گياه شده و عمل لقاح را باعث مي گردد. دوم استفاده از ويبراتورهاي برقي است که در هر دو يا سه روز يکبار با لرزش خوشه ها عمل لقاح را صورت مي دهد. راه سوم اين است که مي توان در کشت زمستانه از هرمن تلقيح کننده استفاده نمود. و بالاخره راه چهارم اين است که با ايجاد شک در سيمهاي مهار و يا ضربه مستقيم بر روي گلها باعث گرده افشاني يا در نهايت عمل تلقيح گرديم. نکته حائز اهميت در عمل تلقيح گلهاي بوته گوجه فرنگي دماي موجود در گلخانه مي باشد که بايد بين ?? تا ?? درجه بوده و رطوبت آن نيز کم باشد.
زمان تلقيح : بهترين زمان براي اين کار بين ساعات ?? تا ? بعد از ظهر مي باشد که فضاي گلخانه از رطوبت کمتر و دماي بيشتري برخوردار است به همين خاطر امکان تلقيح در دماي ?? تا ?? درجه کاهش مي يابد و در دماي ?? تا ?? درجه امکان تلقيح وجود ندارد و عدم تلقيح گل ريزش گل را در پي خواهد داشت. به هر حال پس از تلقيح گل ميوه بين ?? تا ?? روز زمان لازم دارد تا قابل برداشت باشد? و حالا بوته گوجه فرنگي به زمان ثمر دهي خود رسيده و در اين مرحله بايد به گونه اي برخورد نمود که حداکثر برداشت را کسب کرد. زماني که برگ هاي نزديک به هر خوشه ميوه چيده مي شود ميوه امکان بهتري براي رنگ گيري پيدا مي کند. نکته قابل ذکر ديگر اينکه بديهي است ?? درصد خوشه ميوه رنگ بگيرد و ?? درصد ديگر از حالت سبز بودن تغيير رنگ داده و رفته رفته قرمز خواهد شد. بنابراين در صورتي که نيمي از خوشه واريته کلاستر به رنگ نهايي در آمده باشد مي توان ان را چيد و به بازار عرضه نمود. چنانچه مسافت مزرعه تا بازار کم باشد و نيمه سبز خوشه فرصت رنگ پذيري نداشته باشد مي توان از محلي که دماي آن گرماي مناسبي جهت تغيير رنگ گوجه دارد استفاده نمود. در صورتي که واريته ها به صورت کلاستر و يا همرس نباشد بهتر است گوجه هاي رسيده را در زمان خاص خود برداشت کرد. مسلما اندازه گوجه فرنگي هر چقدر درشت تر باشد زمان تبديل گل به ميوه و رسيدن آن هم طولاني تر خواهد بود. امروزه بسياري از کشاورزان به خاطر تقاضاي مناسب مصرف کننده تمايل زيادي به کشت گوجه هاي چري دارند و اين به دليل ميزان باردهي فراوان رنگ هاي قرمز صورتي و زرد و شکل هاي مختلف آن است که باعث قيمت بالاي اين واريته شده است. زماني که بوته ها به سقف مفيد گلخانه مي رسند لازم است برگ هاي پائين را هرس نمود و اگر نخ ها به صورت قرقره اي به سيم آويزان است مي توان با بازکردن ?? تا ?? سانتي متر از نخ قرقره در يک جهت نخ ها را روي سيم حرکت داده که اين عمل باعث مي شود ساقه از پائين روي بستر و يا شاسي هاي مخصوص قرار گيرد و انتهاي بوته در فاصله ?? تا ?? سانتي متري سقف مفيد گلخانه برسد. اين روش به کشت دراز مدت مربوط مي شود.
منبع : واحد آموزش شرکت دشت ناز جيرفت

http://www.parsbiology.com/ >>> mailto:info@parsbiology.com?subject=about tomato <<<
 

راهنماي پرورش توت فرنگي

تاريخچه توت فرنگي:توت فرنگي ميوه اي نسبتا جديد است که تا 250-300 سال قبل به اين شکل امروزي وجود نداشت و بيشتر موارد استفاده دارويي داشته است. در قرن چهاردهم در فرانسه توت فرنگي هاي وحشي از جنگل به زمين زراعتي منتقل شد و از آن به عنوان يک گياه اهلي استفاده گرديد. در جنگلهاي شمال ايران توت فرنگي وحشي بطور فراوان يافت مي شود. بنظر مي رسد که اولين رقم اصلاح شده در زمان صدارت اتابک اعظم از فرانسه به ايران آمد و به نام اتابکي خوانده شد.
مشخصات گياه شناسي و ارقام موجود توت فرنگي: توت فرنگي از جنس فراگاريا (Fragaria) و گونه رژا (Resea) بوده که امروزه از گونه هاي شيلنسيس (Chilensis) و ويرجينيا (Virginia) و هيبريد بين ايندو يعني اناناس (ananasae) استفاده زراعي مي گردد.
عموما گياهاني علفي باساقه هاي رونده يا استولون هستند.برگها مشتمل بر سه برگچه خشن و کرک دار برنگ سبز تيره بوده که در برخي از ارقام شفاف مي باشند. ساختمان گل شامل 5 گلبرگ سفيد که در قسمت تحتاني خود به يک زائده کوچک متصل است، کاسه گل شامل 5 کاسبرگ سبز رنگ بوده که در قسمت تحتاني تقريبا به يکديگر جوش خورده مي باشند. تعداد کاسبرگها در برخي از ارقام زراعتي ممکن است بيش از 5 عدد باشد. پرچمها به تعداد 20 عدد يا کمي بيشتر يا کمتر است. مادگي به تعداد زياد و بصورت مارپيچي بر روي نهنج قرار گرفته است و در مجموع و همراه با نهنج فرم نسبتا کشيده اي را تشکيل مي دهد. مادگي از فندقه هاي جدا از يکديگر که هر کدام داراي تخمدان با شکل راست و کوتاه مي باشد تشکيل شده است. در هر تخمدان يک تخمک وجود دارد و در واقع بذر به تعداد فندقه ها توليد مي شود. گل در واقع دو چنسه و پس از تلقيح گلبرگها ريزش کرده و نهنج بتدريج رشد و گوشتي شکل مي گيرد و ميوه بمرور زمان آبدار شده و از حالت اسيدي به قندي تبديل مي شود. اگر لقاح ناقص باشد تعداد فندقه ها محدود و چه بسا تقارن ميوه حفظ نمي شود.
ارقام توت فرنگي به گروه ارقام بهاره يعني بوته هايي که در سال يکبار ميوه مي دهند و ارقام چهار فصله که در سال بيش از يکبار ميوه مي دهند، تقسيم مي گردند. مهمترين ارقام بهاره عبارتند از گورلا، آليسو، تيوگو، رد گانتلت، اسيتا، کاتس کيل، فرسنا
ارقام چهار فصله: اين ارقام بسيار قوي الرشد و خزنده بوده و از اواخر ارديبهشت تا اواخر تابستان و گاهي اوايل پاييز ميوه مي دهند. ميوه ها ريز و به تعداد زيادتري در هر بوته توليد مي شوند. ارقام چهار فصله مانند: استرا، هومي جنتو مي باشد.
ازدياد توت فرنگي: ازدياد بطريق جنسي و غير جنسي صورت مي گيرد.
الف) ازدياد جنسي: ازدياد توت فرنگي بوسيله بذر مخصوص ارقامي است که طبيعتا توليد ساقه رونده نمي کنند و يا ارقامي که ساقه هاي رونده کمي دارند و همچنين جهت توليد ارقام جديد از روش ازدياد بذري استفاده مي شود.
ب) ازدياد غير جنسي: در ازدياد غير جنسي که تقسيم بوته خوانده مي شود بوته هايي را که خوب رشد کرده و قوي هستند پس از خارج کردن از زمين به چند بوته کوچکتر که هر کدام داراي مقداري ريشه مي باشند تقسيم کرده و سپس آنها را در محل اصلي نشاء مي کنند. در اين روش بايد از بوته هاي سالم پايه هاي مادري استفاده گردد. روش ازدياد از طريق ساقه هاي رونده بدين صورت مي باشند که پس از ريشه دار شدن ساقه هاي رونده در تابستان از بوته مادري جدا و در محل سايه نشاء کرده و سپس در فصل پاييز بوته هاي انتخابي را به زمين اصلي انتقال مي دهند.
شرايط خاک و شرايط محيطي رشد توت فرنگي:توت فرنگي گياهي است که در خاکهاي مختلف تقريبا سازگار است با اين وجود خاکهاي عميق نرم با بافت شني رسي را ترجيح مي دهد. بهترين PH مناسب براي توت فرنگي 5/5 تا 5/6 مي باشد. اگر ميزان آهک خاک از حد مجاز بيشتر باشد عارضه کلروز يا زرد شدن برگها بروز خواهد کرد. از لحاظ آب و هوا در شرايط مرطوب و شرايط نسبتا گرم محصول دهي مناسب خواهد داشت. در شرايط گرم و مرطوب بايد آب کافي در اختيار گياه قرار گيرد و همچنين ارقام مقاوم به گرما انتخاب گردد. در ارتفاع 400 تا 800 متري از سطح دريا مي تواند رشد مناسبي داشته باشد. نيمه مقاوم به سرما بدون پوشش کاه و کلش مي تواند تا 5- درجه سانتي گراد را تحمل نمايد ولي با پوشش ويژه تا -18 درجه سانتي گراد را متحمل است. از نظر نياز سرمايي جزء گياهان کم نياز به سرما تقسيم بندي مي شود بطوريکه در 200 تا 400 ساعت دماي کمتر از 7 درجه سانتي گراد نياز سرمايي و ناچيز آن منتفي مي گردد. سطحي بودن ريشه ها که معمولا تا عمق 15 تا 20 سانتي متري خاک توزيع مي گردد گياه را حساس به کم آبي مي کند. جهت توليد محصول بهاره بايد از ارقامي استفاده گردد که طالب روزهاي کوتاه و نياز دمايي پائين تري باشند تا گل انگيزي و محصول دهي آنها بخوبي انجام گيرد.
در ارقام 4 فصله روز کوتاهي يا روز بلندي و همچنين پائين بودن و بالا بودن درجه حرارت زياد مطرح نيست و اين گروه از توت فرنگيها معمولا در شرايط مختلف براحتي گل مي دهند.
پيش رس کردن توت فرنگي: توت فرنگي طبيعتا از ميوه هاي نوبرانه و از اولين ميوه هاي است که در بهار به بازار عرضه مي شود. در حالت معمولي و در مناطق معتدل زمان برداشت ميوه در اواخر ارديبهشت ماه تا اوايل تير است ولي امروزه با فن آوري هاي خاصي مي توان زمان رسيدن ميوه را به جلو انداخت. به عبارت ديگر مي توان با استفاده از وسائل و امکانات امروزي اقدام به پيش رس کردن و توليد توت فرنگي خارج از فصل نمود و عرضه توت فرنگي را مدت طولاني تري ادامه داد . البته هزينه هاي اضافي که براي پيش رس کردن ايجاد مي شود به علت قيمت بيشتري که محصول نوبرانه دارد جبران خواهد شد.
پيش رس کردن توت فرنگي در گلخانه: مطمئن ترين وسيله براي پيش رس کردن استفاده از گلخانه است. مشکل استفاده از گلخانه در درجه اول هزينه سنگين احداث گلخانه و نياز به تخصص و تجربه کافي براي کشت توت فرنگي در گلخانه است.
براي اين منظور مي توان نشاء توت فرنگي را ابتدا اواسط تيرماه تا اوايل شهريور در خزانه انتظار کشت کرد و 5-7 کيلوگرم در هر صدمتر مربع از کودهاي کامل ازت - فسفر - پتاس به نسبت 17 - 12 - 12 به عنوان کود پايه به زمين خزانه دارد. پس از توليد ريشه هاي قوي در نشا بوته ها شروع به ايجاد ساقه هاي رونده مي نمايند. با سرد شدن هوا بوته ها تحت تاثير نور و درجه حرارت پائين قرار گرفته و گل در آنها تشکيل مي شود. در آبان و آذر بوته ها را به گلخانه حمل کرده و در بستر کاشت به فاصله 30 تا 25 سانتي متر کشت مي نمايند.
در گلخانه نيز مقدار 5-3 کيلوگرم کود کامل شيميايي در 100 متر مربع به بستر داده مي شود. درجه حرارت گلخانه را ابتدا روي 8 - 12 درجه سانتي گراد تنظيم کرده و با افزايش شدت نور درجه حرارت را نيز زياد مي کنند و به 15 - 20 درجه سانتي گراد مي رسانند. البته مي توان درجه حرارت را به 8 درجه سانتي گراد کاهش داد. بلافاصله پس از کاشت بايستي به اندازه کافي آبياري نمود. در آبياري توت فرنگي گلخانه اي بايد دقت شود که زمين بطور يکنواخت مرطوب گردد. به منظور جلوگيري از خطر پوسيدگي ميوه در اثر رطوبت زياد بايد گلخانه را به موقع تهويه کرد و بوسيله حرارت خشک رطوبت زيادي را کاهش داد. براي انجام عمل گرده افشاني و تلقيح بهتر گلهاي توت فرنگي در گلخانه مي توان براي هر 1000 متر مربع سطح زير کشت يک کندوي زنبور عسل در گلخانه قرار داد.

منبع: سيروس بيدريغ، عضو هيئت علمي دانشگاه آزاد اسلامي واحد لاهيجان

 
کاشت خيار در گلخانه...

انتخاب زمان کشت :
قبل از هر اقدامي در مورد کشت خيار ابتدا بهتر است اطلاعاتي از قبيل آمار هواشناسي منطقه نظرات و تجربيات مهندسين کشاورزي و کشاورزان با تجربه و مهمترين مورد قيمت اين محصول در بازار کسب کرده و آنگاه زمان کشت را انتخاب نماييد زيرا زمان کشت در بهره برداري محصول تاثير مستقيم داشته و باعث بالا رفتن روحيه کار و تلاش مي گردد. مثلا در مناطق جنوبي کشور زمان کشت از اوائل مهرماه شروع مي شود و در خرداد ماه سال بعد برداشت محصول پايان مي يابد. و در مناطق شمالي و مرکزي کشور که در آذر ماه و دي ماه داراي هواي ابري و سرد مي باشند زمان کشت را به نحوي انتخاب مي کنند که اين زمان يا آخر فصل برداشت و يا آغاز کشت باشد . به طور کلي زمان هايي که شرايط جوي نامساعد است بايد از دوره کشت حذف گردد و اگر چنين کاري صورت نگيرد و زمانهاي نامساعد در ميان زمان برداشت قرار گيرد کشت با مشکلات عديده اي روبرو مي شود.
انتخاب بذر: بعد از انتخاب زمان کشت بايد بذر مناسب و خوبي انتخاب کنيم که بر اساس تقسيم بندي اقليم هاي مناسب صورت مي گيرد.مثلا براي مناطق جنوبي که زمان کشت از اوائل مهرماه شروع مي شود و تا آخر خرداد سال بعد مي توان برداشت محصول داشت و يا مناطق شمالي و مرکزي که کار کشت از اوائل دي ماه شروع مي شود بذرهاي تک گل پيشنهاد مي شود که داراي برگ هاي کوچک و مقاوم به سرما بوده و جهت دوره هاي طولاني مناسب مي باشد ولي در اقليم هاي که دو فصل کشت دارند بهتر است از واريته هاي پرگل که محصول زيادي در زمان کوتاه دارنداستفاده گردد. شايان ذکر است که بسياري از کشاورزان بدون توجه به نوع واريته و زمان کشت آن و تنها به علت پر گل بودن آن اقدام به کشت در فصولي مي نمايند که مناسب حال آن بذر نيست در نتيجه با مشکلاتي مواجه مي شوند که براي آنها اندکي ناشناخته و غريب مي نمايد.کشاورزاني که آشنايي با خواص واريته هاي مختلف ندارند اشتباه عمده اي را مرتکب مي شوند و آن اين است که واريته هاي پر گلي را که براي فصول بهاره کشت نموده اند و محصول خوب و زيادي برداشت کرده اند مجددا براي کشت پائيزه انتخاب مي کنند. با شروع فصل سرما و کوتاه شدن طول روز تعداد زيادي ميوه هاي کوچک در هر بوته مشاهده مي کنند که به علت ريز ماندن ميوه ها بر روي ساقه محصولي برداشت نمي کنند و با تصوراتي که دارند کود و سم را به گياه تحميل مي کنند در حالي که بذر هاي تک گل بوده و از آن ميوه کمتري مشاهده مي کنند اما محصول بيشتري برداشت مي شود.
نحوه کشت : پس از انتخاب بذر بايد فکر نحوه کشت باشيم به طور کلي در مقابل ما دو راه براي کشت بذر قرار دارد. يکي کشت مستقيم و کشت به صورت خزانه که از اين دو راه به خاطر صرفه جويي در استفاده از امکانات گلخانه اي و مراقبت بيشتر و بهتر تا جوانه زدن? بهتر است از کشت در خزانه بهره گيري کرد. براي کشت مستقيم زمين بايد رطوبت کافي داشته و به اصطلاح گاورو باشد و بهتر است زير و روي بذر به مقدار مورد نياز بيته موس ريخته شود.
بهترين خاک براي کشت در گلدانهاي نشاء ماده اي طبيعي به نام بيته موس مي باشد که در بازار انواع خارجي و ايراني آن يافت مي شود.اگر محل قرار گرفتن سيني نشاء داراي ?? درجه سانتي گراد حرارت بوده و نور و رطوبت کافي وجود داشته باشد پس از ? تا ? روز بذر جوانه مي زند و چنانچه شرايط مناسب نبوده و عوامل نور و گرما و رطوبت به صورت دلخواه نباشد اولا در زمان جوانه زني تاخير ايجاد مي شود و ثانيا در جريان رشد گياه نيز اختلالاتي پديدار خواهد شد. توصيه مي شود اين نوع بذرها را به علت گراني آنها ?? ساعت قبل از کاشت در زمين و يا گلدان در يک پارچه نخي و يا پنبه اي در دماي ?? درجه سانتي گراد نگهداري کرد. بايد دقت کرد قبل از اين کار بذرها ابتدا در آب ولرم خيسانده شوند از طرفي بايد مراقبت هاي لازم را به عمل آورد تا گياه جوان بدون آفت و بيماري به زمين منتقل شود.
انتقال نشاء به زمين اصلي :وقتي بذرها سبز شدند و رشد کافي نمودند بايد آنها را به زمين گلخانه منتقل کنيم.بدين منظور حفره هايي که با فاصله معين و بر اساس تراکم بوته در متر مربع محاسبه شده است بر روي بسترها تعبيه مي کنيم که دقيقا به اندازه حجم خاک گلدانهاي سيني نشاءمي باشد. آنگاه با احتياط کامل نشاء را همراه با خاک گلدان از گلدانها جدا کرده و در حفره ها قرار مي دهيم.در اينجا بايد مراقب باشيم تا به ريشه ها آسيبي وارد نيايد. بعد از انتقال نشاء به زمين آبياري را شروع مي کنيم . به ياد داشته باشيم مدت قرار گرفتن نشاء در گلدان نبايد از حد معمول تجاوز کند زيرا در اين صورت است که ريشه به علت حجم کم خاک دچار مشکل شده و از رشد طبيعي باز مي ماند و در نتيجه گياه از ابتدا ضعيف خواهد بود و پس از آن هم رشد درستي نخواهد داشت.
تراکم بوته ها : به منظور دستيابي به بيشترين برداشت محصول از متر مربع تراکم بوته ها حائز اهميت است.بعضي از کشاورزان و گلخانه داران بر اين باورند که اگر تعداد بوته در واحد سطح بيشتر باشد محصول بيشتري مي توانند برداشت کنند.بر اساس تجارب بدست آمده در گلخانه هاي خاکي براي واريته هاي موجود تراکمي برابر با ?/? تا ? بوته? بنابر تجربه شخصي فصل کاشت و نوع واريته از نظر کوچکي و بزرگي برگ در نظر مي گيرند که در اين مورد مي توان از کشاورزان با تجربه و کارشناسان مربوطه کمک گرفت. ناگفته نماند که اين کار دلايل فني و مهمي دارد که از جمله مي توان ميزان نوردهي و جذب مواد مغذي خاک در فصول سرد را نام برد.پس به خاطر اينکه بوته ها از نور کافي برخوردار بوده و رشد مناسبي داشته باشند بايد به گونه اي کاشت شوند که به روي يک ديگر کمتر سايه بياندازند و به عبارتي ديگر موجب جلوگيري از تابش نور کافي به گياه نشوند از طرفي در فصول سرد ميزان غذا رساني خاک به ريشه کمتر مي شود و اگر تراکم هم در چنين وضعيتي زياد باشد طبيعي است که به ريشه مواد کافي نخواهد رسيد
آبياري اوليه : براي آبياري گلخانه بهتر است از سيستم تحت فشار به صورت قطره اي استفاده کنيم.در اين روش که بهترين نوع آن استفاده از نوارهاي آبياري است که از حدر رفتن آب جلوگيري مي کند. بر اساس برنامه اي منظم به آبياري گياه خواهيم پرداخت زيرا آبياري به صورت سنتي ضمن بالا بردن مصرف آب و همچنين رطوبت گلخانه مواد غذايي در خاک را شسته و دسترسي ريشه را به اين مواد کم کرده.شايان ذکر است که آبياري گياه بر اساس سن گياه بافت خاک و زمان مصرف متفاوت است. براي مثال مي توان گفت که خاک در زمستان به آب کمتري نيازمند است تا در فصل تابستان ولي در هر صورت بايد به طور يکنواخت و دوره هاي منظم آبياري کرد و مسلما در خاک هاي سبک مقدار آبياري کمتر و فاصله زماني بين آن نيز کمتر خواهد بود. توصيه مي شود در هنگام آبياري زمين را براي مدت طولاني به حالت اشباع قرار ندهيم و حتما رطوبت ?? درصدي را در فاصله دو آبياري رعايت نماييد به عبارت ديگر براي تناوب آبياري? زماني اقدام به آبياري نماييد که رطوبت خاک به ??? رسيده باشد ضمنا اين را هم بدانيد که گياه خيار در زماني که به گلدهي مي رسد نياز بيشتري به آب دارد.
برخي از کشاورزان معتقدند بعد از اينکه گياه جوان ? برگ حقيقي خود را کامل کرد بايد يک دوره تشنگي به گياه داد.چون اعتقاد دارند ريشه گياه در حالت تشنگي به طور طبيعي به دنبال يافتن آب به عمق خاک نفوذ مي کند و اين حرکت ريشه باعث افزايش حجم ريشه مي شود. به هر حال گياه پس از دوره تشنگي و آبياري پس از آن رشد سريعي خواهد داشت. در زمان رشد بوته بايد نخهاي گلخانه را آماده کرده و بر فراز بوته ها به سيم هاي مهار در فضاي سقف گلخانه متصل نمود تا در هنگام رشد سريع بوته ها به طور منظم به دور نخ ها بسته شود براي بستن بوته ها به دور نخ ها روش هاي مختلفي وجود دارد مي توان پائين نخ ها را به سيم مهار در پائين گياه بست و يا اينکه نخ اضافه را به دور قرقره هاي سيمي پيچانده و بر روي سيم مهار قرار داد و يا اينکه به وسيله کليپس هاي مخصوص که به اندازه قطر ساقه گياه است و به انتهاي نخ ها بسته مي شود ارتباط ساقه و نخ را بدون گره زدن به گياه برقرار نمود شايان ذکر است که نبايد در مرحله نخ کشي بي توجهي نمود زيرا غفلت در اين کار باعث شکستن ساقه گياه مي شود و سبب آسيب جدي به گياه خواهد شد.
آبياري : آبياري گلخانه براي خاک هاي سبک مي تواند به روش نشتي باشد يعني با ايجاد جوي و پشته آبياري صورت مي گيرد. در صورت استفاده از سيستم هاي قطره اي که با لوله هاي مخصوص صورت مي گيرد نيازمند يک محاسبه دقيق هستيم زيرا معمولا وسط خط لوله از فشار آب کمتري برخوردار است و به اين علت آبياري به صورت يکنواخت انجام نمي شود.آبياري قطره اي بايد به صورتي باشد که پيازرطوبتي بين دو قطره چکان به يکديگر متصل شود . همانطور که مي دانيد روزانه مقدار معيني اب زمين تبخير مي شود که بايد در موقع مناسب تامين گردد.در صورتي که نسبت به آب يک منطقه مشکوک باشيم با آزمايش آب تصميم نهايي را اتخاذ مي کنيم مقادير مجاز EC در آب براساس ميلي موس تامين مي شود EC کمتر از ? بسيار خوب EC بين ? تا? مناسب و EC ? تا ? کمي زياد EC ? تا ? زياد و EC بالاتر از ? بسيار زياد غير قابل قبول مي باشد.

هرس اوليه : در بته خيار تا زماني که ارتفاع گياه به ?? سانتي متر نرسيده هيچگونه هرسي را انجام نمي دهيم . اما پس از اينکه بوته به ارتفاع ?? سانتي متري رسيد شاخه هاي فرعي و ميوه و گلهاي آن را به تدريج حذف مي کنيم. با اين کار به گياه اجازه مي دهيم که تمام انرژي توليدي توسط گياه صرف رشد ساقه و برگهاي اوليه شود و بدين وسيله گياه قوي و شاداب باشد از ارتفاع ?? سانتي متر به بعد شاخه هاي فرعي را حذف کنيم ولي با توجه به فصل کاشت و نظر برخي کارشناسان و کشاورزان با سابقه برخي به شاخه هاي فرعي اجازه مي دهند رشد نمايند و بر اساس واريته و فصل کاشت طول شاخه هاي فرعي را تنظيم مي کنند. قابل ذکر است که در فصل بهار جوانه انتهايي شاخه هاي فرعي را بعد از ظهور برگ پنجم حذف مي کنند به ياد داشته باشيد که هرس اوليه گياه تاثير مستقيم و بسيار خوبي در رشد و بار دهي بوته خواهد داشت البته مشروط بر اينکه به طور صحيح و اصولي انجام گيرد.

برداشت محصول : از مواردي که بايد در انجام آن دقت بسياري کرد تا آسيبي به گياه وارد نشود نحوه چيدن خيار از بوته است که به دلايلي با اهميت است شيوه اصولي و صحيح چيدن خيار از بوته اين است که آن را به سمت بالا کشيده تا بدين وسيله از ساقه جدا شود اين عمل باعث مي شود که بقايا يا دنباله ميوه بر روي ساقه باقي نماند زيرا باقي ماندن اين قسمت بر روي ساقه باعث پوسيدگي ساقه مي شود و از طرفي دنباله ميوه علاوه بر اينکه وزن ميوه را سنگين تر مي کند باعث جلوگيري از نرم شدن سريع ميوه هم مي شود امروزه در اکثر گلخانه ها ديده مي شود که خيار را به وسيله قيچي از شاخه جدا مي کنند اين کار زماني مي تواند مشکل آفرين باشد که قيچي آلوده به بيماريهاي قارچي و ويروسي خاصي باشد. در اين حالت امکان انتقال بيماري از يک بوته به بوته ديگر زياد است. بد نيست بدانيد به تازگي دستگاهي اختراع شده است که به وسيله اشعه مي تواند ميوه را از ساقه جدا کند.ولي تا زماني که دسترسي به اين وسائل امکان پذير باشد بهتر است حتاالمقدور ميوه با دستکش چيده شود ضمنا از ابزارهايي استفاده کنيد که اطمينان داشته باشيد آلوده نيستند.

پائين کشي بوته ها : زماني که بوته ها به سقف مفيد گلخانه مي رسند بايد پائين کشيده شوند.نکته اي که در اين دوره حائز اهميت است هرس برگهاي فرسوده تر و پير تر در طول دوره برداشت است.به طوري که هنگام پائين کشيدن بوته برگهاي پائيني ضمن اينکه عمر خود را سپري کرده اند تعداد کمي نيز براي هرس کردن باقي مانده باشد. بايد همواره به ياد داشته باشيد که هرس برگهاي فرسوده در هر نوبت نبايد بيش از ? برگ در بوته باشد و حداقل ?? تا ?? برگ روي بوته باقي بماند. هرس برگ هاي فرسوده بايد در طول دوره و به تناوب انجام گيرد که در هنگام پائين کشي مشکلي پيش نيايد و ضمنا متوجه باشيم برگهايي که هرس مي کنيم نبايد از تعداد برگهاي توليد شده بيش تر باشد. به هر حال بعد از هرس برگ هاي مسن تر و رسيدن بوته به سقف? ? روش براي هرس بوته خيار مرسوم است.
اول اينکه با حذف برگهاي پائيني و شل کردن نخ ها از قرقره که به سيم مهار متصل است ساقه را به صورت گرد در روي زمين قرار داده البته گاهي ساقه ها به جاي اينکه روي زمين قرار گيرند بر روي شاسي هاي مخصوصي که با فاصله ?? سانتي متر تعبيه شده اند قرار مي گيرند. زماني که بوته به انتها مي رسد به دو شاخه فرعي اجازه مي دهيم که رشد خود را ادامه دهند و دوباره به سمت پائين حرکت کنند.اين دو شاخه فرعي را مانند شاخه هاي اصلي در نظر مي گيريم و پس از رشد اين شاخه ها جوانه اي انتهايي شاخه اصلي را حذف مي کنيم و سوم اگر در پايان فصل کشت با فرا رسيدن هواي گرم مصادف باشد مي توان به جاي پائين کشيدن بوته ها آن را بر روي سيم ها انداخته تا مانند سايباني در گلخانه عمل کند در اين حالت بايد کاملا مراقب بود که بوته ها در موقع خم شدن شکسته نشوند و بعد ها دچار ضايعات و بيماري نگردند.
منبع : شرکت دشت ناز جيرفت
WWW.PARSBIOLOGY.COM